11, నవంబర్ 2012, ఆదివారం

తెలుగు కవిత్వంలో వస్తువు?

తెలుగు కవిత్వంలో వస్తువు?: కాదేదీ కవితకనర్హం అన్నాడు శ్రీశ్రీ. దీన్ని బట్టి కవిత్వానికి ఏదైనా వస్తువు అవుతుంది. కవిత్వానికి వస్తువు అనుభూతి కావచ్చు. ఒక వర్గానికి, మరో వర్గానికి మధ్య శత్రుపూరిత ...

10, నవంబర్ 2012, శనివారం

చలం 'బ్రాహ్మణీకం'లో ఏముంది ?

సవ్వడి డెస్క్ - కె.ఆనందాచారి Sun, 4 Nov 2012, IST

ఇటీవల 'ఉమన్‌ ఇన్‌ బ్రాహ్మణిజం' అనే సినిమా ట్రయిలర్‌పై పెద్ద వివాదం చెలరేగింది. ఈ సినిమా బ్రాహ్మణ స్త్రీలను అసహ్యంగా చూపిందని, బూతు ప్రదర్శనను బ్రాహ్మణిజం అని చెప్పినట్టు కనబడుతోందని, దీనిని వెంటనే రద్దు చేయాలని బ్రాహ్మణ సంఘాలు డిమాండ్‌ చేస్తున్నాయి. దర్శక నిర్మాతలు ఇది చలం బ్రాహ్మణీకం నవల ఆధారంగా తీసిన సినిమా అని, చలం నవలపై లేని నిషేధాన్ని సినిమాపై ఎందుకు విధించాలని వాదిస్తున్నారు. సినిమా మొత్తం చూసే అవకాశం ఇంకా మనకు రాలేదు. ట్రయిలర్‌లో మాత్రం పక్కా అశ్లీలత, సెక్స్‌ సన్నివేశాలు కనపడుతున్నాయి. సినిమా వ్యాపార ప్రచార లాభాల బరి తెగింపులో యువతను ఉద్రేకపరిచే దృశ్యాల చిత్రీకరణ నేపథ్యంలో ఈ సినిమాలో చలం నవలాంశం ప్రధానంగా తెరకెక్కిందో, లేదో అనుమానమే!
సినిమాపై వాద విదాదాలపై చర్చ కంటే ముందుగా చలం బ్రాహ్మణీకంలో ఏం చెప్పారు అనేది చూద్దాం. బ్రాహ్మణీకం 1937లో రాసిన నవల. ఆనాటి బ్రాహ్మణ సమాజం, వారి కుటుంబాల్లో నెలకొన్న ఆచారాలు, సాంప్రదాయాలు స్త్రీలను ఎన్ని ఇబ్బందులకు గురిచేశాయో, వారు ఎంత బానిసలుగా జీవితాలు వెళ్లదీయాల్సి వచ్చిందో నవలలోని విషయం. బ్రాహ్మణ కుటుంబాల్లో ఆచారాల ముసుగులో జరుగుతున్న అమానవీయ ఆగడాలను కళ్ళకు కట్టినట్లుగా చూపాడు చలం.
క్లుప్తంగా నవలాంశం ఇదీ.. : ఎనిమిదో ఏటనే మేనత్త కొడుకుతో సుందరమ్మకు పెళ్ళి చేస్తారు. సుందరమ్మ అందాల రాశి. 'ఠీవీ, నిదానమూ, తులసీ దళాలూ, కర్పూరమూ, కుంకుమా కలిసి ఏర్పడ్డ దేహ పరిమళం' అని వర్ణిస్తాడు చలం. భార్యాభర్తలు అన్యోన్యంగా హృదయాలూ, దేహాలు విడివడకుండా జీవిస్తారు. కొంతకాలానికి భర్త జబ్బు చేసి చనిపోతాడు. తర్వాత సుందరమ్మ మానసికంగా కుంగిపోతుంది. తండ్రీ చనిపోతాడు. ఆస్తిపాస్తులు అప్పుల కింద పోతాయి. దిక్కూమొక్కులేని వారవుతారు. విజయవాడలో మేనమామ ఆదరించి సాకుతుంటాడు. సుందరమ్మ నిర్వేదంగానే భర్తను గుర్తు చేసుకుంటూ కాలం గడుపుతుంటుంది. మేనమామ కాలానుగుణంగా ఆచారాల్ని మార్చుకునే ఆలోచన కలవాడు. ఇక్కడ కంచాలలో తినడం, మైలబట్టలతో పీటలమీద కూర్చోడం, సొంతంగా క్షవరం చేసుకోవడం, చాకలి తోడిన నీళ్ళతో స్నానం చేయడం చూసి సుందరమ్మ అసహ్యించుకునేది. గత్యంతరం లేక అలవాటు పడింది. బ్రాహ్మల ఆచారాలను, కట్టుబొట్లను, నిష్టను, వారు బోధించే తత్వాలకనుగుణంగా మనోవాక్కాయ కర్మలా ఆచరించే సామాన్య మహిళ సుందరమ్మ. మేనమామ తన కూతురికి చదువు చెప్పడానికి చంద్రశేఖరం అనే టీచరును ఇంట్లోనే ఉంచుకుని పోషిస్తుంటాడు. అతను సుందరమ్మను మోహిస్తాడు. ఎన్నో రకాలా సుందరమ్మకు తన ఉద్దేశం చెప్పాలనుకుంటాడు. కానీ సుంద రమ్మకు ఆ ధ్యాసే రాదు. చంద్రశేఖ రానికి జ్వరం వస్తుంది. దయతో సుందరమ్మ సేవలు చేస్తుంది. అది అలుసుగా శేఖరం సుందరమ్మను చెర పట్టేందుకు పూనుకుంటాడు. ఆమె అసహ్యించుకుంటుంది. ఇంట్లో ఎవరూ లేని రోజున బతిమాలి, బామాలి, ఏడ్చి, తను దిక్కులేని వాడినని, సుందరమ్మ లేకపోతే బతకనని చెప్పి ఆమెను లొంగదీసుకుంటాడు. ఆమె గర్భవతి అవుతుంది. అందరికీ తెలుస్తుందని భయంతో శేఖరం వెళ్ళిపోతాడు. మేనమామ కొంత ఆధునికుడు కావడంతో శేఖరం ఊరికి వెళ్ళి తీసుకువచ్చి సుందరమ్మతో పెళ్ళి చేస్తాడు. అతన్ని ఉద్యోగంలో పెట్టిస్తాడు.
పెళ్లి తర్వాత చంద్రశేఖరం ప్రవర్తన మారుతుంది. ఆమె అందాన్ని చూసి తహతహలాడినవాడు, ఆమె కోసం ఏడ్చినవాడు ఇపుడు ఆమె సేవలో లోపాన్ని వెతుకుతున్నాడు. భార్య అయిన తరువాత ఆమె చులకనైపోయింది. భోజనానికి కూడా లేని చంద్రశేఖరాన్ని చేరదీసి, సుందరమ్మతో వివాహం జరిపించి, ఉద్యోగంలో పెట్టిస్తే తాను వేరే అమ్మాయిని చేసుకుంటే కట్నమొచ్చేదనే ఆలోచనలోకి వచ్చాడు.
శేఖరానికి బ్యాంకులో ఉద్యోగం. అక్కడ అతను బానిస. ఇంటి దగ్గర భార్య తన బానిస. అధికారులు చెప్పినట్లు అక్కడ తను చేయాలి. ఇంటి దగ్గర భార్య చేయాలి. ఆమె తిండికి, చీరెలకు అయ్యే ఖర్చులనూ లెక్కించసాగాడు. అన్నీ ఆర్థిక లావాదేవీల ఆలోచనలుగా మారాయి. కొద్దిరోజుల తర్వాత సుందరమ్మ మీద అనుమానం ఏర్పడింది. తనకంటే ముందు ఎందర్ని మోహించిందోనని, తను అజాగ్రత్తగా ఉంటే ఎందర్ని మోహిస్తుందోనని భయం మొదలైంది. వితంతు వివాహం చేసుకున్నందుకు, సుందరమ్మ భార్య అయినందుకూ విచారపడ్డాడు. సుందరమ్మకు మొదటినుంచీ ఈ కాపురం కంటకంగానే ఉంది. శేఖరం దౌర్జన్యాన్ని వ్యతిరేకించింది. అయినా, ఈ జన్మకు తన గతి ఇంతేనని ఒక విధమైన జడత్వం పొందింది. 'ఎవడు మొన్నటిదాకా తన కన్నా కిందమెట్టు మీద ఉన్నాడో; తన దయ కోసం, అంగీకారం కోసం పరితపించి కాళ్ళు పట్టుకున్నాడో; వాడు ఈనాడు తన అధికారై, తనని ఆజ్ఞాపిస్తే, మహారాణిలాగా ఎవడికి తాను మోహ వరాలిచ్చిందో వాడు ప్రభువై తన అమూల్యమైన ఆనందాన్ని లాక్కుంటే ఆమె శరీరం మీదనే ఆమెకి అసహ్యం కలిగింది. అనుమానము, నీచ పరిహాసమూ ఆమెనెంత బాధించినా పవిత్ర బ్రాహ్మణ కుటుంబాల్లో అటువంటి దౌర్జన్యాలు సాధారణంగా ఉంటాయని ఆమెకు తెలుసు గనుక 'ప్రపంచ స్వభావమే అంత' అని మాట్లాడకుండా తలవంచుకుని ఊరుకొంది'. ఆచారం వల్లా, పెంపకం వల్లా వితంతు వివాహం ఘోర పాపమని సుందరమ్మ నమ్మకం. ఈ పాపం వల్లా, చనిపోయిన భర్తకు ద్రోహం చేయటం వల్లా ఈ బాధలు అనుభవిస్తున్నానని అనుకొంది. ఇంట్లోనే భర్తకు దూరంగా ఉంటోంది. ఇద్దరూ శత్రువుల్లా జీవిస్తున్నారు.
చుట్టుపక్కల వాళ్ళూ, చుట్టాలూ ఎవరూ అంటుకోకుండా ఉంటున్నారు. ఇంటి చాకిరీ, శేఖరానికి సేవ... ఇదే ఆమె జీవితం. పెళ్ళయ్యే నాటికే ఆరునెలల గర్భం. పురుడుకు మంత్రసాని తప్ప ఎవరూ లేరు. అమ్మాయి పుడుతుంది. బిడ్డను కనిపెట్టుకుని ఉండడం, తన పని తనే చేసుకోవడం, భర్త పిలిచినా పలకకపోవడం... ఇంటి గదికే పరిమితమవుతుంది సుందరమ్మ. బిడ్డకు జబ్బు చేస్తుంది. శేఖరం పట్టించుకోడు. పేకాటకు బానిసవుతాడు. తన పాలనే ఔషధంగా పడుతుంది. చుట్టుపక్కల వాళ్ళు, వితంతు వివాహమని చెప్పి ఏ సాయమూ చేయరు. బిడ్డ రోగానికి మందు కోసం ధైర్యం చేసి బజారులోకి వెళుతుంది. మర్యాదస్తులు, ఉద్యోగస్తులూ అనబడే వాళ్ళ నుంచి రౌడీల వరకూ అందరూ ఆబగా చూడటాన్ని ఓర్చుకోలేక ప్రపంచాన్ని తనని తిట్టుకుని ఇంట్లో పడుతుంది. పార్వతీదేవికి చీర మొక్కుకుంటుంది. బిడ్డ కొంత కుదుట పడుతుంది. మొక్కు తీర్చడానికి చీర కోసం భర్తను పదిహేను రూపాయలు అడుగుతుంది. అంత డబ్బు ఎందుకు ఖర్చు చేస్తావని ఇవ్వడు. ఆఖరికి అప్పటివరకూ భర్తకు దూరంగా ఉంటున్న ఆమె ఆ రాత్రి తన మొక్కు కోసం భర్తను సుఖపెడుతుంది. బతిమాలుతుంది. మూడు రూపాయలిచ్చి చాలంటాడు. ఎలాగోలా చీర కొని గుడికి వెళ్తే వితంతు వివాహమైన మలినురాలి మొక్కును తీసుకోమంటారు. బిడ్డకు మళ్ళీ జబ్బు చేస్తుంది. పిల్లకు మందు వేయిద్దామంటే శేఖరం డబ్బివ్వడు, పిల్లవంక చూడడు. 'బిడ్డకు కావలసిన సహాయానికై మొగవాణ్ని యాచించే గతి ఒక ఈ నాగరికతపు తల్లులకే పట్టింది' అంటాడు చలం. పిల్ల అమ్మా! అని యేడ్చింది. తన హృదయాన్ని అరగదీసి మందుగా ఆ బిడ్డకి పొయ్యలేకపోతిని కదా అని యేడ్చింది. డాక్టరు రాసిచ్చిన మందుల కోసం డబ్బు లేదు. మందుల షాపు వద్దకు వెళితే అక్కడ రామయ్య నాయుడు చూస్తాడు. ఆమెకు సహాయం చేయాలని మందు బిళ్ళలు తీసుకుని సుందరమ్మ ఇంటికి వెళ్తాడు. 'ఎవరమ్మా మీరు?' అని అడుగుతాడు'. 'బ్రాహ్మలం' అంటుంది. ఆ ఒక్క మాట సమాజ చరిత్రను, చరిత్రలో జరిగిన పీడన రామయ్యకు గుర్తు చేస్తుంది. 'బ్రాహ్మల నించి అన్యాయాన్నీ, అవమానాన్నీ ఎదుర్కొని కౄర శిక్షలకూ, పక్షపాతాలకూ పాలై శూద్రుల అంధకారం అతడికి కనిపిస్తుంది. బ్రాహ్మణుల చేతుల్లో చిక్కి మానాల్నీ ప్రాణాల్నీ అర్పించిన శూద్ర వనితల అవమానం, కసి, అన్నీ అతని రక్తంలో తాండవమాడతాయి. దీంతో సుందరమ్మను 'నేను వైద్యం చేస్తాను నాకేమిస్తావు' అని అడిగాడు. ఆమె నిశ్చేష్ఠురాలయింది. బిడ్డ కోసం తల్లడిల్లిపోయింది. మౌనంగా వాలిపోయింది. ఆ తర్వాత మందులివ్వమంది. తాను డాక్టరును కాను అంటాడు. ఒకేసారి పెద్ద ఘోషలో అగ్ని లాంటి కళ్ళతో పైకి లేస్తుంది. నాయుడుకి భయం వేస్తుంది. వెనకకు అడుగులేస్తూ, ఆమె కళ్ళలో జ్వలించే వెలుగును చూడలేక భగ్గుమని మండిపోతాడు. పంచెకు దీపం అంటుకుని కాలిపోతాడు. సుందరమ్మ బిడ్డ మీద పడి చనిపోతుంది. ఇదీ కథ.
ఇందులో వితంతు వివాహం మీద ఆనాటి సమాజానికి ఉన్న వ్యతిరేక భావాలు, అందులోనూ బ్రాహ్మణ కుటుంబాల్లో ఆచారాలు, పూజలు, క్రతువులు ఎంత మూఢ విశ్వాసాల్లోకి స్త్రీలను నెట్టేశాయో చూపిస్తూనే సహజంగా స్త్రీ కరుణామయమైన హృదయాన్ని చిత్రించాడు. స్త్రీ బానిసత్వ సంకెళ్ళలో ఎలా చిక్కుబడి పోయిందో నిరూపించాడు. మగవారి ద్వంద్వ నీతులు, పరస్త్రీల పట్ల మోహం, భార్య పట్ల చులకనభావం, మొత్తం సమాజంలో బ్రాహ్మణ భావజాల ఆధిపత్యం, దీనికి గురైన వారి ప్రతీకార చర్యలు, మనిషి మరలా మారిపోవడం ... ఎన్నో విషయాలు ఈ నవల ద్వారా తేటతెల్లం చేశాడు చలం. ఇవే విషయాలను గురజాడ కన్యా శుల్కంలోనూ చూపాడు. బ్రాహ్మణీకంలోని స్త్రీ వేదనా భరిత జీవితం సినిమాలో ప్రధానంగా ప్రతిబింబిస్తే ఆక్షేపణ ఉండదు. వితంతు వివాహం పట్ల నేడు అంతగా వ్యతిరేకతా లేదు. కానీ ఆ నవల పేరుతో స్త్రీ శారీరక వాంఛలను, విపరీత సెక్స్‌ తపనలను చిత్రీకరించి సొమ్ము చేసుకోవాలనుకోవడం చలానికి అన్యాయం చేయడమే అవుతుంది.
(వ్యాసకర్త ఫోను నెం. 9948787660)

మహాకవి పోతన-కరుణశ్రీ కవితా ఖండిక.

అక్టోబర్‌ విప్లవం- నిరంతర ఉద్యమం

సుకోమల్‌ సేన్‌ Wed, 7 Nov 2012, IST

1917, నవంబర్‌లో రగిల్చిన జ్వాలను ఆర్పివేయడం సాధ్యంకాదు. ఆ స్ఫూర్తి ఎప్పటికీ ప్రకాశిస్తూనే ఉంటుంది. ఈ పరిస్థితిని సక్రమంగా చేపడితే నిరాశ చెందాల్సిన అవసరం లేదు. మాజీ యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌లో సోషలిజం విఫలమైనా, సామ్రాజ్యవాదం, దాని ఏజెన్సీలు సాగిస్తున్న భీకర ఆర్థిక, సైనికపరమైన దాడులు కొనసాగుతున్నా నిరాశ చెందాల్సిన పనిలేదు. పైన చర్చించిన అంశాలతో పాటు కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం పురోగతి సాధించేందుకు సైద్ధాంతిక నిజాయితీ, కమ్యూనిస్టు పార్టీ, దాని నాయకుల, సభ్యుల దృఢ సంకల్పం అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.
'గత శతాబ్దపు విప్లవోద్యమ చరిత్రలో రెండు ప్రధాన సంఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి. అవి 'ప్రపంచాన్ని కుదిపేసిన ఆ పది రోజులు' పేరుతో జాన్‌ రీడ్‌ అభివర్ణించిన అక్టోబర్‌ ఉద్యమం జరిగిన రోజులు, సోవియట్‌ యూనియన్‌ కమ్యూనిస్టు పార్టీ 20వ మహాసభ (1956 ఫిబ్రవరి 14-25). అవి రెండూ ప్రపంచాన్ని 'ముందూ', 'ఆ తరువాత'గా విభజించాయి. ఈ రెండు ఉద్యమాలతో పోల్చగల స్థాయిలో ప్రధాన సైద్ధాంతిక లేదా రాజకీయ ఉద్యమానికి సంబం ధించి మరి ఏ ఇతర సంఘటననూ నేను పోల్చజాలను. ఇంకా సరళంగా చెప్పాలంటే, అక్టోబర్‌ విప్లవం ప్రపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమాన్ని సృష్టించింది. 20వ మహాసభ దానిని నాశనం చేసింది'.
ప్రపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంపైనా, ఇటీవలి కాలంలోని పోరాటాలతో సహా కార్మిక పోరాటాలపైనా అనేక సంపుటాల చారిత్రాత్మక విశ్లేషణ చేసి మరణించిన ప్రముఖ మార్క్సిస్టు చరిత్రకారుడు ఎరిక్‌ హాబ్స్‌బామ్‌ ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు.
వాస్తవానికి ప్రపంచాన్ని కుదిపేసిన ఆ పది రోజులకు సంబంధించిన ప్రత్యక్ష కథనాన్ని అమెరికా పాత్రికేయుడు జాన్‌ రీడ్‌ ఆవిష్కరించారు. 1917, నవంబర్‌లో రష్యా కార్మికవర్గం వీరోచిత తిరుగుబాటు చేసిన ఆ పది రోజుల్లో ప్రపంచం ఎంతగా కుదిపివేతకు, మౌలికంగా మార్పుకు గురైందో ఆయన కన్నుల ముందు ఆవిష్కరింపజేశారు. ఫ్రాన్స్‌ సాయుధ కార్మిక వర్గం సృష్టించిన 1881 విప్లవాన్ని విశ్లేషిస్తూ పారిస్‌ కమ్యూన్‌ను కారల్‌ మార్క్స్‌ 'స్టార్మింగ్‌ ఆఫ్‌ హెవెన్స్‌'గా ప్రశంసించారు. అయితే దురదృష్టవశాత్తు అది రెండు మాసాలకు మించి కొనసాగలేకపోయింది. విప్లవం విఫలం కావడానికి కారణాలను మార్క్స్‌ వివరించారు. కార్మికవర్గ నియంతృత్వం, అంటే బూర్జువా వర్గ పాలన స్థానంలో కార్మిక వర్గ పాలన చోటుచేసుకుంటే ఆచరణలో ఎలా ఉంటుందో తెలుసుకోవాలని ప్రపంచానికి ఉద్బోధించారు.
అయితే రష్యా విప్లవం ఇందుకు భిన్నమైంది. రష్యా కార్మిక వర్గం లెనిన్‌ నేతృత్వంలో సాయుధ విప్లవం నిర్వహించింది. లెనినిస్టు సిద్ధాంతాలపై ప్రపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ నిర్మాణం జరిగింది. కేంద్రీకృత, పాక్షిక మిలిటరీ కమాండ్‌ నేతృత్వంలో ప్రపంచంలో సమూలమైన మార్పులు తీసుకొచ్చేందుకు అంకితభావంతో ఏకైక క్రమశిక్షణ గలిగిన సైన్యంగా కార్మికవర్గ నేతృత్వంలోని కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఈ విప్లవం తెచ్చింది. నాజీ జర్మనీని ప్రతిఘటించడానికి తెగింపు ప్రదర్శించి యుద్ధంలో అగ్ర రాజ్యంగా నిలిచిన యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌తో అనుసంధానం కావడంతో అది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాధాన్యత సంతరించుకన్న ఉద్యమమైంది. విశాలమైనదే అయినప్పటికీ వెనుకబడిన దేశాన్ని అగ్ర రాజ్యంగా బోల్షివిజం తీర్చిదిద్దింది. ఇతర దేశాల్లో సోషలిజం పురోగమనానికి, వలసవాద, అర్ధ వలసవాద ప్రపంచం తన విముక్తికి దాని మద్దతును, అయిష్టంగానే అయినప్పటికీ కొన్ని సమయాల్లో నిజమైన రక్షణను తీసుకుంది. దాని బలహీనతలు ఏమైనప్పటికీ యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌ ఉనికి సోషలిజం ఒక కలకు అతీతమైనదనే విషయాన్ని నిరూపించింది. రష్యాలో బూర్జువా వర్గం పాలన శృంఖలాలను తెంచి వేయడం కమ్యూనిస్టు ఉద్యమానికి అతి పెద్ద సవాలుగా పరిణమించింది. కమ్యూనిజానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన తీవ్ర ప్రచ్ఛన్న యుద్ధంలో పాల్గొన్నవారు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న కమ్యూనిస్టులను మాస్కో ఏజెంట్లుగా అభివర్ణించారు. వారిని యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌తోనూ, దాని సోషలిస్టు సిద్ధాంతాలతోనూ గట్టిగా ముడిబెట్టారు.
1917 నుంచి 1990 వరకు, అంటే 73 సంవత్సరాల సోషలిస్టు పాలన అనంతరం యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌ 1991లో పతనమైంది. ఈ సంఘటనతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళనకు, స్తబ్ధతకు గురైన కమ్యూనిస్టు పార్టీలు మునుపటి యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌లో సోషలిజం పతనం కావడానికి గల కారణాలను విశ్లేషించడం ప్రారంభించాయి. ఈ లోపు కొన్ని దేశాల్లో కమ్యూనిస్టు పార్టీలు విచ్ఛిన్నం కావడమో లేదా పాక్షికంగా విచ్ఛిన్నం కావడమో జరిగింది. మరి కొన్ని దేశాల్లో కమ్యూనిస్టు పార్టీలు చెక్కుచెదరకుండా పటిష్టంగా నిలిచాయి. రష్యా అరుణతార లేకుండానే అవి పునర్వ్యవస్థీకరణ కార్యకలాపాలను ప్రారంభించాయి.
అవి ప్రపంచవ్యాప్తంగా కమ్యూనిస్టు ఉద్యమానికి అత్యంత గడ్డు రోజులుగా పరిణమించాయి. అయితే ప్రస్తుత ప్రపంచ పరిస్థితుల్లో కమ్యూనిస్టులు, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ సానుభూతిపరులు పెట్టుబడి పాలనపైనా, నయా ఉదారవాద ప్రపంచీకరణపైనా పోరాటాన్ని తిరిగి ప్రారంభిస్తున్నారు. ప్రపంచ కార్మికవర్గంపైనా, పేదలపైనా ప్రపంచ పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ ఇప్పటి వరకూ జరిపిన అత్యంత తీవ్రమైన దాడిగా నయా ఉదారవాద ప్రపంచీకరణను పేర్కొనవచ్చు.
కానీ యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌ ఎందుకు విఫలమైంది లేదా పతనమైంది? యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌ పతనం కారల్‌ మార్క్స్‌ విశ్లేషణకు ఒక బలమైన వాదననను ముందుకు తెచ్చింది. మార్క్స్‌ 1859లో ఈ విధంగా రాశారు. 'తమ జీవనోపాధికి సంబంధించిన సామాజిక ఉత్పత్తిలో మానవులు తమ అభిమతాలకు భిన్నంగా నిర్దిష్టమైన, అవసరమైన ఉత్పాదక సంబంధాలను నెలకొల్పుకుంటారు. తమ భౌతిక ఉత్పాదక శక్తుల అభివృద్ధిలో కచ్చితంగా ఇటువంటి సంబంధాలు ఉంటాయి. వారి అభివృద్ధిలో ఒక నిర్దిష్ట దశలో సమాజానికి చెందిన భౌతిక ఉత్పాదక శక్తులకు అప్పటికే అమలులో ఉన్న ఉత్పత్తి సంబంధాలకు మధ్య వైరుధ్యం చోటు చేసుకుంటుంది. దీనిని ఇంతకుముందున్న ఆస్తి సంబంధాలకు సంబంధించిన చట్టపరమైన భావవ్యక్తీకరణగా పేర్కొనవచ్చు. ఉత్పాదక శక్తుల అభివృద్ధి రూపాల నుంచి ఈ సంబంధాలు సంకెళ్లుగా పరిణమిస్తాయి. అప్పుడు మనం ఒక సామాజిక విప్లవ శకంలో ప్రవేశిస్తాం'.
సామాజిక విప్లవానికి అవసరమైన పరిస్థితిని సృష్టించే మార్క్స్‌ సిద్ధాంతాన్ని ఎవరూ తిరస్కరించ లేరు. మార్క్స్‌ విశ్లేషణ రష్యా విప్లవానికి సరిపోతుందా అని కొంతమంది ప్రశ్నించవచ్చు. కానీ అదే గాక మార్క్సిస్టు విప్లవ సిద్ధాంతం పలచబడటం, సిపిఎస్‌యు 20వ మహాసభ అనంతరం చోటుచేసుకున్న పరిణామాలు (రంగం నుంచి స్టాలిన్‌ నిష్క్రమించిన తరువాత జరిగిన తొలి మహాసభ) యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌లో సోషలిజం పతనం కావడానికి భూమికను సిద్ధం చేశాయని చెప్పకతప్పదు. దాని ఫలితంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం ఎదుర్కొన్న సైద్ధాంతిక ప్రళయం నేటికీ కొనసాగుతోందనడాన్ని కాదనజాలం. ఈ నేపథ్యంలో ఎరిక్‌ హాబ్స్‌బామ్‌ చారిత్రిక వాస్తవాలకు అనుగుణంగా చేసిన పై వ్యాఖ్యను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
మార్క్స్‌ ఉత్పత్తి శక్తులు సామాజిక, వ్యవస్థాగత, సిద్ధాంతపరమైన వ్యవస్థతో పడిన ఘర్షణ వెనుకబడిన వ్యవసాయాధారిత దేశాలను పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలుగా చేశాయనడానికి స్పష్టమైన దృష్టాంతం ఏమీ లేదని కొందరు వాదించవచ్చు కూడా. రష్యా విప్లవం విషయంలో, ఇది ఇప్పటికీ చర్చనీయాంశంగానే ఉంది. అయితే సోవియట్‌ యూనియన్‌ విచ్ఛన్నం కావడం వాస్తవం. ఈ పతనంలో సిపిఎస్‌యు 20వ మహాసభ పాత్రను హాబ్స్‌బామ్‌ విశ్లేషించారు.
మరి దీని స్థానాన్ని ఏది ఆక్రమిస్తుంది ? మనం 19వ శతాబ్దం నాటి మార్క్స్‌ ఆశావాదాన్ని ఇంకెంత మాత్రం అనుసరించలేం. పాత వ్యవస్థను కూల్చేస్తే దాని స్థానంలో మెరుగైన నూతన వ్యవస్థ ఏర్పాటవ్వాలని మార్క్స్‌ ఉద్బోధించారు. ఎందుకంటే, మానవాళి తాను పరిష్కరించ గల సమస్యలనే సృష్టించుకుంటుంది. మానవాళి, ఇంకా చెప్పాలంటే బోల్షివిక్‌లు 1917లో నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యాలు వాటి కాలమాన పరిస్థితుల దృష్ట్యా పరిష్కార యోగ్య మైనవి కావు లేదా అసంపూర్ణంగా మాత్రమే పరిష్కార యోగ్యమైనవి. అయితే ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం ఉధృతమైన విషయాన్ని చరిత్ర విస్మరించలేదు. ఆ ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం అమెరికా, ఇతర పశ్చిమ ఐరోపా దేశాలతో, వాటి జీవన ప్రమాణాలతో పోటీపడేలా బోల్షివిక్‌లపై తీవ్ర ఒత్తిడి తెచ్చింది. అయితే, అదే సమయంలో సంస్కృతి, కళలు, సైన్స్‌, సామాజిక సమసమాజ రంగాల్లో సోవియట్‌ సాధించిన విజయాలను విస్మరించలేం.
సోవియట్‌ కమ్యూనిజం పతనంతో ఉత్పన్నమైన సమస్యలను సమీప భవిష్యత్తులో పరిష్కారం సాధ్యమేనని లేదా తరువాతి తరంలో లభించే ఏ పరిష్కారమైనా మాజీ యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌ ప్రజలు, కమ్యూనిస్టు బాల్కన్ల పరిస్థితులు మెరుగుపడేందుకు దోహదం చేస్తుందని వాదించేందుకు అత్యంత తీవ్ర స్థాయిలో ఆత్మవిశ్వాసం అవసరం. యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌ పతనంతో 'నిజంగా ఉనికిలో ఉన్న సోషలిజం'పై జరిపిన ప్రయోగం కొంతమంది పేర్కొన్నట్లుగా ముగిసింది. ఈ విషమ పరిస్థితిని విజయవంతంగా అధిగమించిన కమ్యూనిస్టు దేశాలు లేదా అధికారంలో కొనసాగిన చైనా వంటి దేశాలు కూడా ఏకైక, కేంద్రీకృత నియంత్రణ గల ప్రభుత్వ ప్రణాళికల ఆధారిత వ్యవస్థను రద్దు చేశాయి లేదా మార్కెట్‌ లేని సహకార వ్యవస్థతో కూడిన ఆర్థిక వ్యవస్థ గల దేశాలుగా మిగిలాయి.
సోవియట్‌ ప్రయోగం పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థకు ఒక ప్రపంచ ప్రత్యామ్నాయంగా రూపొందలేదు. తీవ్రంగా వెనుకబడిన ఒక దేశంలో నెలకొన్న ప్రత్యేక, తిరిగి పునరావృతం కాని చారిత్రిక నేపథ్యం గల పరిస్థితుల్లో నిర్దిష్ట ప్రతిస్పందనలుగా మాత్రమే రూపొందింపబడింది. ఎక్కడో విఫలమైన విప్లవం సోషలిజాన్ని మాత్రమే నిర్మించేందుకు యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌ కట్టుబడి ఉండటానికి దోహదం చేసింది. ఇందులో యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌ 1917లో విజయం సాధించగలిగింది. సామాజిక యాజమాన్యం, ఉత్పత్తి సాధనాల నిర్దిష్ట ప్రణాళిక, పంపిణీ, మారకం వ్యవస్థ అమలులో ఉన్న సోవియట్‌ యూనియన్‌లో ఈ ప్రయోగం విఫలం కావడం సాంప్రదాయిక సోషలిజం ప్రాజెక్టుపై ఎంత మేరకు ప్రభావం చూపుతుందనేది మరో ప్రశ్న. అటువంటి ప్రాజెక్టు సిద్ధాంతపరంగా ఆర్థికంగా హేతుబద్ధమైందనే వాస్తవాన్ని మొట్టమొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలం నుంచీ ఆర్థికవ్తేతలు అంగీకరిస్తున్నారు. అయితే ఆ సిద్ధాంతాన్ని రూపొందించింది సోషలిస్టులు కాదు. సోషలిస్టేతర ఆర్థికవేత్తలే. కేవలం అధికార గణం ద్వారానే అమలు చేయాలంటే మాత్రం దీనికి ఆచరణపరంగా కొన్ని లోపాలున్నాయనే విషయం సుస్పష్టం. సోషలిజం వారికి ఏది మంచిదో ఉద్బోధించేదిగా కాకుండా వినియోగదారుల ఆకాంక్షలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలంటే, ఈ సిద్ధాంతం కనీసం పాక్షికంగానైనా మార్కెట్‌ ధరవరలు, వాస్తవికత ప్రాతిపదికగా గల అకౌంటింగ్‌ ధరలతో కలసి పనిచేయ్యాల్సి ఉంటుందనేది కూడా సుస్పష్టం. వాస్తవానికి పశ్చిమ దేశాల్లోని సోషలిస్ట్‌ ఆర్థికవేత్తలు ఈ అంశాలను 1930 దశకంలోనే విస్తృతంగా చర్చించారు. ఆ సోషలిస్ట్‌ వ్యవస్థ ఆచరణ సాధ్యమేనని చాటి చెప్పడం దాని ఆధిక్యతను చాటిచెప్పడం కాకపోవచ్చు.
ఎరిక్‌ హాబ్స్‌బామ్‌ తన స్వీయ అనుభవాలతో కూడిన ఆసక్తికరమైన కథను మనకు అందిస్తారు. 1930 దశకంలో అత్యంత ఆధునిక భావాలు గల సోషలిస్టు ఆర్థికవేత్త ఆస్కార్‌ లాంజ్‌ తన స్వదేశమైన పోలెండ్‌లో సోషలిజం నిర్మించేందుకు అమెరికా నుంచి వచ్చిన విషయాన్ని హాబ్స్‌బామ్‌ వివరించారు. లండన్‌ ఆస్పత్రిలో మరణశయ్యపై ఉండగా నాతో సహా తనను పరామర్శించేందుకు వచ్చిన స్నేహితులు, అభిమానులతో ఈ విధంగా పేర్కొన్నారు. 1920వ దశకంలో నేను రష్యాలో ఉండి ఉంటే నేను బుఖారినైట్‌ గ్రాడ్యుయలిస్ట్‌ అయి ఉండేవాడిని. రష్యా ప్రణాళికావేత్తల తరహాలో సోవియట్‌ యూనియన్‌ పారిశ్రామికీకరణ విషయంలో మరింత ఉదారంగా, పరిమితమైన లక్ష్యాలు నిర్దేశించు కోవాలని నేను సిఫార్సు చేసి ఉండేవాడిని. అయినా నేను వెనక్కు చూసుకుని విచక్షణారహితమైన, పాశవికమైన, మౌలికంగా ఎటువంటి నిర్దిష్ట ప్రణాళిక లేకుండా రూపొందించిన మొదటి పంచవర్ష ప్రణాళికకు ప్రత్యామ్యాయమేదైనా ఉందా అని ఆలోచించుకునే వాడిని. అయితే ఈ ప్రశ్నకు నాకు సమాధానం లభించబోదు' అని ఆస్కార్‌ లాంజ్‌ ప్రస్తావించిన విషయం నేను మననం చేసుకున్నాను. ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం ఎవరు చెబుతారు?కనీసం సోవియట్‌ తరహా సోషలిజాన్ని విమర్శించేవారైనా చెబుతారా?
1917, నవంబర్‌లో రగిల్చిన జ్వాలను ఆర్పివేయడం సాధ్యంకాదు. ఆ స్ఫూర్తి ఎప్పటికీ ప్రకాశిస్తూనే ఉంటుంది. ఈ పరిస్థితిని సక్రమంగా చేపడితే నిరాశ చెందాల్సిన అవసరం లేదు. మాజీ యుఎస్‌ఎస్‌ఆర్‌లో సోషలిజం విఫలమైనా, సామ్రాజ్యవాదం, దాని ఏజెన్సీలు సాగిస్తున్న భీకర ఆర్థిక, సైనికపరమైన దాడులు కొనసాగుతున్నా నిరాశ చెందాల్సిన పనిలేదు. పైన చర్చించిన అంశాలతో పాటు కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం పురోగతి సాధించేందుకు సైద్ధాంతిక నిజాయితీ, కమ్యూనిస్టు పార్టీ, దాని నాయకుల, సభ్యుల దృఢ సంకల్పం అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం.

-సుకోమల్‌ సేన్‌

PRAJASAKTI TELUGU NEWS PAPER DAILY-font color="red"bఅక్టోబర్‌ విప్లవం- నిరంతర ఉద్యమం/font/b

PRAJASAKTI TELUGU NEWS PAPER DAILY-పింఛను విధులూ విదేశాలపాలు

7, నవంబర్ 2012, బుధవారం

ఉసురు/(రావెళ్ళ వెంకట రామారావు

కపిల రాంకుమార్//ఉసురు//

మును టోలెనే మల్ల - ముందెత్తు బులిపించి
నసిగి నసిగీ యేదొ - మునగ గొడుతుంటారు

మాదారికడ్డాలు లేరయ్యా యింక
మాయ దారీ ముచ్చటేలయ్యా!

దోసాలు దొడవగుతున్నాయి
యేసాలతో యిసిగి యేసార్ వోనాము!

పోసుకోలూ కబురు కోరయ్యా! మా
పొట్ట నిండుతాద పోరయ్యా!

దేసె బాగ్గెంబెరిగి తిర్గబడెనన్నారు
లెక్కేసి మాబతుకు సిక్కులిడునన్నారు!

వుత్తుత్తి కూతలకు వోలయ్యా మము
లుబ్బిపొమ్మంటారు పోరయ్యా!

కన్నె పిల్ల్కు పరువు గప్ప గుడ్డేనేదు!
తలదాసుకోనీడ తలపులెంచగరాదు!

కొరకాసుతో తలలు వోలయ్యా ! మమ్ము
గో్కుక్కొమ్మంటారి పోరయ్యా!

పసిగందులకే జావ ససిగ దొరుకుతనేదు
రోగాలరొచ్చులో మాగి సత్తున్నాము!

సన్నకారుకు సుగములోరయ్యా1
సున్నయైపోనాది పోరయ్యా!

కసుగాయ వొసివాడి దుసిగిల్లుతున్నాది
పసిగుండెలలకచ్చె ముసురుగొంటున్నాది.

వుసురూరికేపోదు వోలయ్యా మిమ్ము
కసిబట్టి తరుముద్దిలేరయ్యా!

7.11.2012 సా.4.02 ని.
(రావెళ్ళ వెంకట రామారావు -కవి- తెలంగాణా సాయు్ధపోరాటయేధుడు- గోకినేపల్లి /ముదిగొండ మండలం, మా ఖమ్మం జిల్లా - వారి రచనలోని పల్లె పదాల్ను ఆస్వాదించండి))

6, నవంబర్ 2012, మంగళవారం

with courtesy of yahoo - Album

అనువాద సమస్యలు

అనువాద సమస్యలు
More articles by సౌమ్య »
Written by: సౌమ్య
Tags: raa.raa, రా.రా

“అనువాద సమస్యలు” పేరు బట్టి చూస్తే, పుస్తకం దేని గురించో అర్థం అవుతోంది కదా. ఈ పుస్తకం ఉద్దేశ్యం – ఇంగ్లీషు నుంచి తెలుగులోకి అనువాదం చేస్తున్నప్పుడు కలిగే ఇబ్బందుల గురించి విశ్లేషించడం. రచయిత – రాచమల్లు రామచంద్రారెడ్డి. ఈ పుస్తకానికి ౧౯౮౮లొ కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి అవార్డు లభించింది. పుస్తకం ఉద్దేశ్యం అనువాదం గురించే అయి
నా, సగానికి పైగా, తెలుగు భాషా, ప్రముఖులైన వారు సైతం చేసిన పొరబాట్ల గురించే సాగుతుంది. ఈ పుస్తకాన్ని గురించి అందరూ పొగిడారు కానీ, ఇది అనువాదాల గురించి కాదు అన్న విషయం ఒక్కరు కూడా చెప్పలేదు. అందుకని, ఇప్పుడు నేను ఈ వ్యాసం రాయాల్సి వస్తోంది.

మొత్తంగా ఇరవై అధ్యాయాలు ఉన్నాయి పుస్తకంలో. “టైమెంత?” అన్న “తెలుగు” ప్రశ్నతో మొదలవుతుంది పుస్తకం. “టైం” అన్న పదం ఎన్ని రకాలుగా మన భాషలో భాగమైపోయిందో చెబుతూనే, ఏ ఏ సందర్భాల్లో “టైం” బదులు ఎలాంటి తెలుగు పదాలు వివిధ ప్రాంతాల్లో వాడుకలో ఉన్నాయో చక్కగా, స్పష్టంగా వివరించారు. అలాగే, మరికొన్ని తెలుగైపోయిన ఆంగ్ల పదాలను ఉదాహరణగా తీస్కుంటూ, కొన్ని పదాలకు ఆంగ్లంలో ఉన్నన్ని అర్థాలకు తెలుగులో సమానార్థకాలు ఉండవనీ చెబుతూ, అనువాదం గురించిన చర్చ ఇలాగే “టైం నుంచి సెక్సు దాకా” ఎన్నో అంశాలను స్పృశిస్తుందని చెబుతూ ఈ అధ్యాయం ముగించారు.

“గొంతెమ్మ కోరికలా?” అన్న రెండో అధ్యాయంలో పదాలు, నుడికారం గురించి చెబుతూ, తెలుగులోనూ, ఆంగ్లంలోనూ ఉదాహరణలు ఇస్తూ, ఆంగ్లం నుంచి తెలుగులోకి అనువాదం చేసేటప్పుడు ఎలాంటి ఇబ్బంది రావొచ్చు అని ఉదాహరణలు కూడా ఇస్తారు. చివరగా, అనువాదకుడికి మాతృభాషలో వాక్యనిర్మాణం పై బాగా పట్టు ఉండాలని చెబుతూ, తెలుగులో కొన్ని రచనలను ఎంచి (ఉదాహరణలన్నీ అనువాదాలు కావు!), వాటిలో వాక్య నిర్మాణ దోషాలు ఎత్తి చూపుతూ, చివర్లో, ఎంతమందికి భాషపై పట్టు ఉందని ప్రశ్నించడంతో ముగుస్తుంది. “తెలుగువాని యొక్క మొదటి పేరేమిటి?” అన్న మూడో అధ్యాయంలో ప్రకటనల్లో వాటిల్లో కనబడే కృత్రిమ తెలుగును గురించి చెబుతూ, ఎందుకు అలా రాస్తారో, ఆంగ్లం నుంచి మక్కికి మక్కి అనువదిస్తే ఏమౌతుందో చెబుతారు. “మాన్ అంటే మనిషేనా?” అన్న నాలుగో అధ్యాయంలో, ఒక్క “మాన్” అన్న పదం వివిధ సందర్భాల్లో తెలుగులోకి అనువదితమైనప్పుడు ఎలా అర్థాలు మారుతుందో చెబుతారు.

“అసలు సమస్యలేమిటి?” అన్న ఐదో అధ్యాయంతో ఉదాహరణలు దాటుకుని, పరిష్కారాలు సూచిస్తూ, అసలు విషయం మొదలవుతుందని అనిపిస్తుంది మనకి. చేతకాని అనువాదాలను పక్కన పెడితే, ఇరుభాషలు తెలిసిన వారు కూడా అనువాదాలు చేయడంలో సమస్యలు ఎదుర్కుంటారని చెబుతూ, రా.రా. అనువాద సమస్యలని రెండు రకాలుగా వర్గీకరించారు – వాక్యనిర్మాణ సమస్యలు, పదాలకి సంబంధించిన సమస్యలు. వాక్యనిర్మాణ సమస్యలని ఉదాహరిస్తూ, ఒక అనువాదంలో ఆంగ్లంలో నుండి చాలా ఉపవాక్యాలు ఉన్న ఒక వాక్యాన్ని ఎలా అనువదించారో చూపుతూ, వ్యాసం ముగిస్తారు. (మళ్ళీ, ఉదాహరణ దగ్గరే ఆగిపోయారు!) ఆరవ అధ్యాయం, “వాక్య భాగాల క్రమం” లో ఆంగ్లానికి, తెలుగుకి మధ్య వాక్య నిర్మాణంలో ఉన్న భేదాలను గురించి చెబుతూ, అనువాద సమయంలో వాక్య నిర్మాణం ఎలా మారుతుంది, మారకపోతే వాక్యం ఎలా కృతకంగా ఉంటుంది? ఎలాంటి వాక్యాలు అనువాదంలో తిప్పలు పెడతాయి- వంటి అంశాలను చాలా వివరంగా రాసారు. అయితే, నాకు ఆశ్చర్యకరంగా అనిపించిన విషయం ఏమిటి అంటే, ఈ అధ్యాయం మొత్తంలోనూ, రా.రా. బాలేని ఉదాహరణలు కాక అనువాదం సరిగా ఉందంటూ ఇచ్చిన ఏకైక ఉదాహరణ, తాను చేసిన అనువాదానిదే కావడం! (పుస్తకం మొత్తం ఇదే ధోరణి కొనసాగింది. తెలుగులో రారా చేసినవి తప్ప ఒక్క మంచి అనువాదం కూడా లేదా! ఆయన చేసినది కూడా నాకు మామూలుగానే అనిపించింది, అది వేరే విషయం.)

“పదాలు” అన్న ఏడవ అధ్యాయంలో ఒక భాష నుండి మరొక భాషకు అనువాదం చేస్తున్నప్పుడు ఒక్కోసారి ఆ భాషలో ఉన్న పదాలకి ఈ భాషలో సమానార్థకాలు లేకపోవడం గురించి చెబుతూ, రా.రా. గారు తేల్చిన విషయం: “.. కానీ, prude, prig, filial, sanctimonious లాంటి పదాలు మనకి లేకపోవడానికి కారణం ఏమిటంటే మన నాగరికత ఇంకా అంతగా వికసించకపోవడమే అని చెప్పాలి, మన సమాజం ఆ భావాలను నిత్యజీవితంలో అర్థం చేసుకునే స్థాయికి ఇంకా ఎదగకపోవడమే అని చెప్పాలి” అంటారు (పుట 42). ఒక భాషలో కొన్ని పదాలు లేకపోవడం – నాగరికత లోపం ఎలా అవుతుంది? అన్నది నాకింకా అర్థం కాలేదు. ఇటీవలే, Guy Deutscher అన్న భాషాశాస్త్రవేత్త రాసిన “Through the language glass” అన్న పుస్తకం చదివాను. ఒక భాషలో ఏదో భావానికి పదాలు ఉండడం-లేకపోవడం అన్నది ఆ భావం గురించి ఆ భాషీయుల ఆలోచనలను ఎంతవరకూ ప్రభావితం చేస్తుంది? అన్నది ఆ పుస్తకం చర్చా వస్తువు. ఆస్ట్రేలియాలోని ఆటవిక తెగల భాషల గురించి కూడా చాలా వివరంగా చర్చించారు. ఒక్కచోట కూడా, ఇలా ఏ భాషలోనైనా పదాలు లేకపోవడం – “నాగరికత లోపం” అనలేదు. అది వారి సామాజిక పరిస్థితుల్లో భాగం అనే అన్నారు. తెలుగులో కానీ, వేరే భాషలో కానీ, చివరికి ఆంగ్లంలో కానీ, ఒక పదానికి సమానార్థకం లేకపోవడం నారికత లోపం అని అనడం కన్నా, డాయిషర్ ఇచ్చిన వివరణ సబబుగా అనిపించింది నాకు. ఇక్కడే మరొకటి అంటారు – “మనము, మేము అనే మాటలకు సంబంధించి నంతవరకు మన తెలుగు ఘనమైనదే. కానీ, అంతమాత్రాన, ఇంగ్లీషు లాంటి భాషలతో పోలిస్తే మన భాష బాగా అభివృద్ధి చెందినదని చెప్పలేం కదా” అని (పుట 42). మనం ఏ అంశాల గురించి పోలుస్తున్నాం? అన్న దాన్ని బట్టి ఉంటుంది కదా ఘనాఘనాల పోలిక? అన్నది నా సందేహం (ఆ మాటకొస్తే, ఆంగ్లంతో పోలిస్తే, గణన యంత్ర పరంగా తెలుగుని ప్రాసెస్ చేయడం చాలా కష్టం. యంత్రానికి ఎక్కువ శ్రమ ఇస్తుంది కనుక తెలుగు అభివృద్ధి చెందినది అనాలా? తెలుగుకంటే కంప్యూటరుని తిప్పలు పెట్టే భాషలూ ఉన్నాయి. ఈ లెక్కన ఇంగ్లీషు అభివృద్ధి చెందని భాష అనుకోవాలా?)..ఇలాగే ఆంగ్లంలో ఉండి, తెలుగులో సమానార్థకాలు లేని (బహుసా, ఆలోచిస్తే సమానార్థకాలు తట్టవచ్చేమో!) మరిన్ని ఉదాహరణలతో ఈ అధ్యాయం ముగుస్తుంది.

“అనువాదమంటే” అన్నది ఎనిమిదో అధ్యాయం (ఎక్కడికక్కడ ఇదిగో, ఈ అధ్యయంతో అసలు విషయం మొదలవుతుంది..అనిపిస్తూ వచ్చింది నాకైతే!). “అనువాదం గురించి తెలుగులో వివరించడమంటే సిమెంటు రోడ్డుమీద కొత్తకారులో ప్రయానంలాగా సాఫీగా ఉండదు. దారీ డొంకా లేని కీకారణ్యంలో మన కాలిబాట మనమే నిర్మించుకుంటూ, సూటి బాట సాధ్యం కానప్పుడల్లా అటూ, ఇటూ మలుపులూ, మెలికలూ తిరగక తప్పదు. కనుక, పక్కదారి పట్టినా, పట్టినట్లు కనిపించినా, అది సరైన దారి కొరకు చేసే అన్వేషణలో భాగంగానే ఉంటుంది.” (పుట 46) అంటారు ఒకచోట. అంత కష్టం దేనికో నాకు అర్థం కాలేదు. ఒకవేళ అంత కష్టమే ఉన్నా, అది దేనికైనా సార్వజనీనంగా ఉండే కష్టం అని నా అభిప్రాయం. ఇదే ధోరణిలో కొనసాగి “అనువాదమంటే ఎంత కష్టమైనదో, దానికి ఎంత విశాలమైన లోకజ్ఞానమూ, ఎంత విస్తారమైన గ్రంథ పఠనమూ, ఎన్ని సిద్ధాంతాలతో, మతాలతో, విజ్ఞాన శాస్త్రాలతో, ఎన్ని దేశాల చరిత్రలతో పరిచయమూ అవసరమో మీకు అర్థమైతే తప్ప, మీ మనసులో నాటుకుంటే తప్ప, అనువాదమంటే ఏమిటో నేను చెప్పినా మీకు పూర్తిగా అర్థం కాదు కనుక, అనువాద నిర్వచనానికి ఇదంతా ఉపోద్ఘాతం అనుకోండి” (పుట 54) అంటారు. (తరువాత కొన్ని ఉదాహరణలతో అధ్యాయం ముగించేసారు..అనువాదం అంటే ఏమిటో చర్చించడం ఇక్కడ సాధ్యం కాలేదని ఒప్పుకుంటూ).

తరువాతి అధ్యాయం “టైం కథ ఏమిటో చూద్దాం” లో, మరోసారి తెలుగులో “టైం” గురించి వివిధ సందర్భాల్లో “తెలుగు పదాలతో” వివిధ రకాలుగా ఎలా చెప్పొచ్చు అన్నది ఓపిగ్గా చాలా ఉదాహరణలతో వివరిస్తారు. అంతా అయ్యాక …”..వివరాలకు డిక్షనరీ చూడండి” అని రాసారు. పగలబడి నవ్వాను నేను. తెలుగు తెలుగు అంటూ అంత రాసిన మనిషి నిఘంటువు అనో, మరొకటనో అనలేకపోయరే అని.

పదో అధ్యాయం – “అనువాద వివరణ“. పుస్తకం మొత్తం మీద, అనువాదం అంటే ఏమిటి? ఎలా ఉండాలి? అన్న విషయాల గురించి స్టడీ చేసి, సాధికారికత కలిగిన మనిషి రాసింది అనిపించిన అధ్యాయం ఇదే! దీని తరువాతి అధ్యాయం థియోడార్ సేవరీ అన్న ఆయన అనువాదం కళ గురించి ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతం గురించిన విమర్శ.

అనువాద కళ

రచన : వల్లంపాటి వెంకట సుబ్బయ్య

(వల్లంపాటి వెంకటసుబ్బయ్య గారు మదనపల్లి కళాశాలలో ఉపన్యాసకులు. కవిగా, కథకుడిగా, సాహితీ విమర్శకుడిగా సుప్రసిద్ధులు. “నవలా శిల్పం”, “కథాశిల్పం” వీరి విఖ్యాత రచనలు. “కథాశిల్పం” ఈ జనవరిలో సాహిత్య ఎకాడమీ అవార్డ్‌ను కూడా పొందింది. ఇంగ్లీషు నుంచి, కన్నడం నుంచి తెలుగులోకి ఎన్నో గ్రంధాలు, కథలు అనువదించారు. తస్లీమా నస్రీన్‌ రచించిన “లజ్జ”, బ్రిటిష్‌ రచయిత ఇ.హెచ్‌.కార్‌ (E.H. C

arr) రచించిన “చరిత్ర అంటే ఏమిటి…?” ఆయన చేసిన అనువాద రచనలలో కొన్ని.)

రచన కత్తి మీద సామైతే, అనువాదం రెండు కత్తుల మీద సాము. ఒక భాష వచ్చిన ప్రతీవాడూ రచయిత కాలేడు. అలాగే, రెండు భాషలు వచ్చిన ప్రతీవాడూ అనువాదకుడు కాలేడు. కానీ అనువాదకునికి రెండు భాషలు ” బాగా ” వచ్చి ఉండక తప్పదు. అందులో ఒకటి మాతృభాష. రెండవది దాదాపు కృత్రిమంగా నేర్చుకొన్న ” పరాయి ” భాష. ఎవరైనా మాతృభాషలోకి మాత్రమే అనువాదం చెయ్యగలరని చాలా మంది నమ్ముతారు. ఇందులో సత్యం లేకపోలేదుకానీ, ఈ సిద్ధాంతానికి కొన్ని మినహాయింపులు లేకపోలేదు. అలాంటి మినహాయింపులుగా పి. వి. నరశింహారావు హిందీలోకి అనువాదం చేసిన ” వేయిపడగలు ” నూ, పుట్టపర్తి మళయాళంలోకి అనువదించిన ” ఏకవీర ” నూ, పి. ఎల్‌ రెడ్డి హిందీలోకి అనువదించిన తెలుగు కధలనూ, ఎస్‌ ఎస్‌ ప్రభాకర్‌ ఇంగ్లీషులోకి అనువదించిన తెలుగు కధలనూ చెప్పుకోవచ్చుననుకొంటాను. వీరి అనువాదాలు అంత బాగా ఉండటానికి కారణం బహుశా మనం పరాయి భాషలనుకొంటున్నవి వీరికి మరీ అంత ” పరాయి” వి కాకపోవటమేనేమో !

ఇప్పుడు భాష తెలియటం అంటే ఏమిటో ఆలోచిద్దాం. భాష ఆ భాషను మాట్లాడే ప్రజల సంస్కృతిలో ఒక ప్రధానమైన అంశం. అంతే కాదు ఆ సంస్కృతికి మాధ్యమం కూడా. కాబట్టి రెండు భాషలు తెలిసి ఉండటం అంటే రెండు సంస్కృతులు తెలిసి ఉండటం. రెండు జీవిత విధానాలు తెలిసి ఉండటం. భాషకు జీవం నుడికారం. ఏ భాష నుడికారం, ఆ భాష మాట్లాడే ప్రజల సంస్కృతిలో నుంచీ, భౌగోళిక పరిస్థితుల్లోంచీ, ఆ ప్రాంత ప్రజల ఆచార వ్యవహారాల్లోంచీ, ఆట పాటల్లోంచీ ఉద్భవిస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఎస్కిమో భాషలో రకరకాలైన మంచును సూచించటానికి దాదాపు ఇరవై పదాలున్నాయట. మరాఠీ భాషలో యుద్ధరంగం ఆధారంగా పుట్టిన నుడికారం ఎంతో ఉందిట. ఇంగ్లీషు భాష నుడికారం వారికి ఆటలన్నా,నౌకాయానమన్నా ఉన్న ఇష్టంలో నుంచీ ఎంతో పుట్టింది. మన భాషలో చాలా నుడికారం మన వ్యావసాయక జీవితంలోనుంచీ పుట్టింది. భాషను తెలుసుకోవటమంటే దాని నుడికారం యొక్క మూలాలను తెలుసుకోవటం. వీటిని తెలిసి ఉండటం లేదా తెలుసుకోవాలని ఉండటం అనువాదకుని మొదట అర్హత.

అనువాదకుని రెండవ అర్హత మూలగ్రంధంలోని విషయాన్ని గురించి నిజమైన ఆసక్తి ఉండటం. అందరూ అన్ని విషయాలనూ అనువదించలేరు. ఆసక్తి లేని విషయాన్ని అనువదిస్తే, అది యాంత్రికంగా, నిర్జీవంగా ఉండక తప్పదు. వస్తువుకు సంబంధించిన మరొక ప్రధానమైన అంశం కూడా ఉంది. ఒకే వస్తువును అనేక దృక్పధాలనుంచీ చర్చించ వచ్చు. ఉదాహరణకు భారతీయ తత్వ శాస్త్రాన్ని గురించి గోళ్వాళ్కర్‌ లాగా రాయవచ్చు. రాధాకృష్ణన్‌ లాగా రాయవచ్చు. దేవీ ప్రసాద్‌ ఛటోపాధ్యాయ లాగా రాయవచ్చు. మూలగ్రంధ రచయిత అందులోని విషయాన్ని తనకు నచ్చిన, తాను నమ్మిన భావజాల ధృక్పధం నుంచి చర్చించి వుంటాడు. మూలగ్రంధ రచయిత భావజాల ధృక్పధం మీద కనీసం సానుభూతి కూడా లేకుండా ఆ గ్రంధాన్ని అనువాదం చేయటానికి అంగీకరించకూడదు.

అనువాదం ప్రారంభించటానికి ముందుగానే భాషకు సంబంధించిన కొన్ని క్లిష్టమైన నిర్ణయాలను అనువాదకుడు తీసుకోక తప్పదు.

అనువాదకుడు తాను చేయబోతున్న అనువాదంలో వాడదల్చుకున్న భాషాస్థాయిని గురించి ఒక ఖచ్ఛితమైన నిర్ణయానికి రావాలి. ఒకే భాషను అనేక స్థాయిలలో రాయవచ్చు. ” భాషాస్థాయి ” పదజాలానికి మాత్రమే కాకుండా వాక్యనిర్మాణానికి కూడా సంబంధించిన విషయం. భాషా స్థాయిని గురించి నిర్ణయం తీసుకోటానికి పూర్వం, మూలగ్రంధం విషయాన్ని గురించి, మూలగ్రంధం ఎవరికోసం ఉద్దేశించబడిందో ఆ పాఠకుల్ని గురించీ, అనువాదం ఎలాంటి పాఠకుల కోసం చేయబడుతోందీ వారిని గురించీ, అనువాదకునికి స్పష్టమైన అవగాహన ఉండాలి. ఇది ఇంగ్లీషు నుంచి శాస్త్ర గ్రంధాలను అనువదించేటప్పుడు మరీ చిక్కు సమస్యగా మారుతుంది. దాదాపు ఆరులక్షల పదసంపద ఉన్న ఇంగ్లీషు నుంచి పాతికవేలు వ్యావహారిక పదజాలం కూడా లేని తెలుగులోకి శాస్త్ర గ్రంధాలను అనువాదం చేసేటప్పుడు, అనువాదకుడు అనేక పదాలనూ, పద బంధాలనూ సృష్టించుకోవలసి వస్తుంది. అవి తాను ఎన్నుకొన్న భాషాస్థాయిలో ఉండేలా జాగ్రత్త పడటం కత్తి మీద సాము వంటి క్లిష్టమైన పని.

భాషకు సంభందించిన మరొక ఇబ్బంది కంఠస్వరం. సమర్ధుడైన రచయిత శైలికి ” కంఠస్వరం ” ( Tone ) ఉంటుంది. అది రచయితకూ, విషయానికీ మాత్రమే కాకుండా, రచయితకూ, పాఠకునికీ మధ్య ఉన్న సంబంధాన్నివ్యక్తం చేస్తుంది. గొప్ప గాయకుని గొంతులో ఎన్ని భావాలు పలుకుతాయో, సమర్ధుడైన రచయిత శైలిలో అన్ని భావాలు పలుకుతాయి. అందులో కోపం ఉండవచ్చు, కసి ఉండవచ్చు, హాస్యం ఉండవచ్చు, వ్యంగ్యం ఉండవచ్చు.ఇంకా ఎన్నో భావాలూ, భావమిశ్రమాలూ ఉండవచ్చు.మూలరచయిత కంఠస్వరాన్ని పొరపాటు పడకుండా గుర్తించి దాన్ని లక్ష్య భాషలో వ్యక్తం చేయగలిగిన రంగు, రుచి,వాసన ఉన్న పదాలనూ, వాక్య విన్యాసాలనూ జాగర్తగా ఎన్నుకోవాలి.

వీటికితోడు మూలగ్రంధాన్ని అనేకసార్లు చదివి జీర్ణం చేసుకోవటం, గ్లాసరీని అనువాదం ప్రారంభించటానికి పూర్వమే తయారు చేసుకోవటం, పదప్రయోగస్థాయిని తరచుగా వెనుదిరిగి చూసుకుంటూ ఉండటం, అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా సాపు రాసే పనిని తానే స్వయంగా చేయటం, అనువాదకుడు తీసుకోవలసిన మరికొన్ని ఇతర జాగ్రత్తలు. అనువాదకుని చివరి అర్హతను గురించి ఒక మాట చెప్పాలనుకుంటున్నాను. సృజనకు భావోద్రేకం, Inspiration అవసరమేమో కానీ అనువాదానికి పరిశ్రమే ప్రాణం. పరిశ్రమ చేసే ఓపిక లేనివాడు మంచి అనువాదకుడు కావటం అసాధ్యం.

అనువాద కళను గురించి ఇంగ్లీషులో కొన్ని మంచి పుస్తకాలు వచ్చాయి. 1791లోనే అలెగ్జాండర్‌ ఫ్రేటర్‌ టైట్లర్‌ అన్న వ్యక్తి “Essays on the principles of Translation ” అన్న గ్రంధాన్ని ప్రచురించాడు. ఆ తరువాత థియొడర్‌ సేవరీ, రెనెటో సోగియోలీ వంటి విద్వాంసులు కొన్ని గ్రంధాలు రాసారు. ఈ శతాబ్దంలో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత పాశ్చాత్యదేశాల్లో భాషాశాస్త్రం ప్రతిష్ట బాగా పెరిగింది. దీని ప్రభావం అనేక పరిసర రంగాలమీద ప్రసరించటం ప్రారంభించింది. జె. సి. కాట్‌ ఫోర్డ్‌ లాంటి భాషాశాస్త్రవేత్తలు ఈ రంగంలో చాలా కృషి చేసారు. అంతవరకూ ” కళ ” అని అందరూ భావిస్తున్నఅనువాదం ” శాస్త్రం ” గా పరిణామం చెందటం ప్రారంభించింది. కంప్యూటర్లను అనువాదాలకు కూడా ఉపయోగించుకోవచ్చునన్న అభిప్రాయం కూడా బలం పుంజుకొంటోంది. కానీ తెలుగులో అనువాదం మీద మంచి గ్రంధాలు ఇంతవరకూ రాలేదు. రా. రా. రాసిన ” అనువాద సమస్యలు “, పత్రికల వారూ, పత్రికారచయితలూ తయారు చేసిన కరదీపికలూ తప్ప తెలుగులో అనువాదాన్ని గురించి సమగ్రమైన, సాధికారమైన గ్రంధం రాలేదు.

000 000 000 000

వాదించుకోవటంలోనూ, అనువదించుకోవటంలోనూ తెలుగు వారు నిష్ణాతులు అని ఎవరో అన్నారు. వాదించుకోవటం మన రాజకీయ వ్యసనమైతే, అనువదించుకోవటం మన సాహిత్య వ్యాసంగం కావచ్చు. వాస్తవానికి తెలుగు సాహిత్యం అనువాదాలతోనే ప్రారంభమైంది. శతాబ్దాలపాటు అనువాదాలతోనే సంతృప్తి పడుతూ వచ్చింది.మన మహా కవుల్లో చాలా మంది కధనూ, కధా నిర్మాణాన్నీ, పాత్రలనూ, వారి మనస్తత్వాలనూ, ప్రాపంచిక దృక్పధాన్నీ, భావాలనూ, ఆలంకారికతనూ, కొంత వరకు శైలినీ మూలగ్రంధకర్తల నుంచి గ్రహించిన గొప్ప అనువాదకులే. అందుకు మనం సిగ్గు పడాల్సిన అవసరం ఎంత మాత్రమూ లేదు. అత్యంత ప్రాచీనమైన సంస్కృత, గ్రీక్‌ ,లాటిన్‌ సాహిత్యాలవంటివి తప్ప ఇతర సాహిత్యాలలో చాలా భాగం అనువాదాలతోనే ప్రారంభమయ్యాయి.

20వ శతాబ్దంలో తెలుగు వారు అనువాదం పట్ల గొప్ప శ్రద్ధను చూపించారు. ప్రేంచంద్‌ , టాగోర్‌ , శరత్‌ ,గోర్కీ, రాహుల్‌ మొదలైన ఎందరో మహా రచయితలు తెలుగువారైపోయారు. 1930లలో అభ్యుదయ సాహిత్యోద్యమంతో ప్రారంభమైన శాస్త్రగ్రంధాల అనువాదం ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉంది. ఇంగ్లీషులో తగినంత ప్రావీణ్యం లేని తెలుగు రచయితలు అనువాదాల ద్వారానే ప్రపంచ సాహిత్య ధోరణులనూ, ఆలోచనా ధోరణులనూ ఎంతోకొంతగా అందుకోగలుగుతున్నారు. ” విపుల” వంటి అనువాద కధాసాహిత్య పత్రిక తెలుగులో మాత్రమే ఉందేమోనని నా అనుమానం.

000 000 000 000 000 000 000

అనువాదకుడుగా నా అనుభవాలను గురించి చెప్పేటప్పుడు నన్ను గురించి రెండు మాటలు చెప్పుకోవాలి.

నేను పద్యాలతో రచన ప్రారంభించాను. పద్యాలూ, గేయాలూ మాని కధలు రాయడం ప్రారంభించాను.కధలు రాస్తూనే మూడు నవలలు రాసాను. ఆ తరువాత రచనమీద ఆసక్తి కలిగి చదువుకుంటూ ఉండిపోయినకాలంలో నాకు తెలియకుండానే అనువాదకుణ్ణయ్యాను. 1981లో అనుకుంటాను హైద్రాబాద్‌ బుక్‌ ట్రస్ట్‌ (H.B.T.) ప్రారంభమైంది.దాని ట్రష్టీలలో ఒకరైన సి.కె. గారు అనువాదం చేయించటానికి ఏమైనా మంచి పుస్తకాలు సూచించమన్నారు.నేను సూచించిన రెండు పుస్తకాల్లో E. H. Carr రాసిన What is History ? ఒకటి. H.B.T. వాళ్ళు ఆ పుస్తకాన్ని అనువదింపచేయటానికి తీర్మానం చేసి,అనువాదకుడి కోసం వెదకటం ప్రారంభించారు.కొందరు ఆ పుస్తకాన్ని అనువాదం చేయటం అసాధ్యమన్నారు. మరి కొందరు వృధా అన్నారు. చారిత్రకశాస్త్రం (హిస్టరియోగ్రఫీ) మీద ఆసక్తి ఉండి, ఇంగ్లీషు రాని వాళ్ళు ఎవరూ ఉండరన్నారు. చారిత్రక శాస్త్రం మీద ఆసక్తి ఉండి, ఇంగ్లీషు వచ్చిన వాళ్ళు మూలగ్రంధాన్ని చదువుకుంటారు గానీ, అనువాద గ్రంధాన్నిచదవరని వాదించారు. మొత్తం మీద What is History ? కి అనువాదకులు దొరకలేదు. ” నువ్వు సూచించావు కదా, నువ్వే చేస్తావా ?” అన్నారు సి. కె. గారు. అంగీకరించాను. సంవత్సర కాలం నా విశ్రాంతి సమయాన్నిఆ అనువాద కార్యానికే వినియోగించాను. అర్ధంకాని విషయాలను తెలిసిన స్నేహితుల వద్ద తెలుసుకొన్నాను.సంవత్సరం తరువాత అనువాదం పూర్తయింది.

అనువాదం జరుగుతుందగా నా దృష్టికి రాని స్పష్టంగా రాని రెండు లోపాలు నా అనువాదంలో కనిపించాయి.మొదటిది మూలగ్రంధ పాఠకులూ, తెలుగు అనువాద గ్రంధం పాఠకులూ ఒకేస్థాయికి చెందిన వారు కాకపోవటం. కార్‌ గ్రంధం కేంబ్రిడ్జి హిస్టరీ సొసైటీలో ఇచ్చిన ఉపన్యాసాల సంపుటం. శ్రోతలందరూ చరిత్ర విద్యార్ధులూ, చరిత్ర ఉపాధ్యాయులూ కావటం చేత కార్‌ చారిత్రక సంఘటనలనూ, తాత్విక సిద్ధాంతాలనూ ఎలాంటి వివరణా లేకుండా ఉటంకిస్తాడు. తెలుగు పాఠకుల్లో తొంభై శాతం మంది కేంబ్రిడ్జి హిష్టారికల్‌ సొసైటీస్థాయి వారు కారు. అందుచేత Foot notes ఇవ్వాలనుకున్నాను. కానీ,ప్రచురణ కర్తలు ససేమిరా వద్దన్నారు. Foot notes ఉన్న పుస్తకాలను సాధారణ పాఠకులు చదవరన్నారు.అందుచేత అనువాదాన్ని ఒక అతి సాధారణ పాఠకుడికీ, ఒక చరిత్ర విద్యార్ధికీ ఇచ్చి, తాము నోట్సు అవసరమని భావించే పదాలకింద గీతలు గీచి పంపమన్నాము. వాటిని సేకరించి రెండు భాగాలుగా విభజించాను.మొదటి వర్గం text లోకి వెళ్ళాల్సిన notes . రెండవ వర్గం గ్రంధం చివర ఇవ్వాల్సిన నోట్సు. ఈ విధంగా కేంబ్రిడ్జి హిష్టరీ సొసైటీ స్థాయి గ్రంధాన్ని సాధారణ తెలుగు పాఠశాల స్థాయికి తీసుకు వచ్చే ప్రయత్నం చేశాను.

రెండవలోపం మరింత ప్రమాదకరమైనది. అనువాదం పూర్తయిన తరువాత మూలాన్నీ, అనువాదాన్నీ మరొకసారి చదివి చూసి దిమ్మెరపోయాను. మూలగ్రంధంలోని tone ను పట్టుకోవటంలో నేను పూర్తిగా విఫలమయ్యాను. మూలంలో హాస్యవ్యంగ్య కంఠస్వరం అనువాదంలోకి రాలేదు. తెలుగు అనువాదంలోని కంఠస్వరం matter of fact గా neutral గా ఉంది. అందుచేత మళ్ళీ సాపు రాశాను. మూలంలోని కంఠస్వరాన్ని తెలుగు అనువాదంలోకి తీసుకు రావటానికి ప్రయత్నించాను. ఇంత శ్రమపడ్డా ” చరిత్ర అంటే ఏమిటి ?” ని వ్యాపార నవల చదువుతున్నంత అశ్రమంగా చదువుకోటానికి వీలుకావటం లేదని కొందరంటుంటారు. వారికి నా సలహా ఒక్కటే మూలగ్రంధాన్ని చదువుకోమని.

” చరిత్ర అంటే ఏమిటి ?” ఇప్పటికి మూడు ముద్రణలు పొందింది. దాదాపు పదివేల కాపీలు అమ్ముడైంది. చరిత్ర విద్యార్ధులు మాత్రమే కాకుండా రచయితలు ఆ పుస్తకాన్ని చాలా శ్రద్ధగా చదివారు.

” చరిత్ర అంటే ఏమిటి ?” మొదటి ముద్రణ ప్రతులు ఆరు నెలల్లో చెల్లిపోయాక వెరె గార్డర్‌ చైల్డ్‌ రాసిన ” What Happened in History ? ” ని తెలుగులోకి తేవాలని నిశ్చయించాం. ఈ రెండు పుస్తకాలూ ఒకసెట్‌ లాగా పరస్పర పూరకాలుగా ఉంటాయని HBT వారు భావించారు. ఈ పుస్తకాన్ని అనువదించటానికి నేను చాలా శ్రమ చేయ వలసి వచ్చింది. ఈ పుస్తకంలో గార్డర్‌ చైల్డ్‌ ఫిజిక్స్‌ , కెమిస్ట్రీ, గణిత శాస్త్రం మొదలైన అనేక శాస్త్రాలు చారిత్రక పరిణామ క్రమంలో ఎలా అభివృద్ధి చెందిందీ వివరంగా చెప్పాడు. ఆ శాస్త్రాలను గురించి నాకు సరైన జ్ఞానం లేకపోవటంచేత, తెలిసిన మిత్రులనుంచి ఆ సిద్ధాంతలను గురించి తెలుసుకొన్నాను. అలాగే పురాతత్వ శాస్త్రంలో ఉపయోగించే విధానాల గురించీ,ముఖ్యంగా కార్బన్‌ టెస్టుల్ని గురించీ తెలిసిన వారి వద్దనుంచీ తెలుసుకొన్నాను.

ఆ తరువాత నేను అనువదించిన సోయింకా నొబెల్‌ బహుమతి అంగీకరణోపన్యాసం నాకు అసంతృప్తినే మిగిల్చింది. ” నల్లవాడు ఈ వేదిక నెక్కకుండా తెల్లవాళ్ళైన మీరు ఎన్ని కుట్రలు పన్నారు. కానీ మీరు ఆపగలిగారా? చూడండి మిమ్మల్ని చీల్చి చెండాడి నొబెల్‌ బహుమతిని అందుకొంటున్నాను ” అన్న సోయింకాకసి బాగా నా అనువాదంలోకి రాలేదనుకుంటాను. సోయింకా ప్రస్తావించిన కొన్నిరెఫరెన్సులు కూడా నాకు అందలేదు. స్త్రీవాద దృక్పధం పై క్రిస్‌ బ్రెజియక్‌ రాసిన ” ప్రపంచచరిత్ర” ను అనువదించినప్పుడు కూడా అందులో వచ్చే కొన్ని పేరడీలు అనువాదం చేయటానికి చాలా ఇబ్బంది పడ్డాను. ఉదాహరణకు ఈ గ్రంధం ” In the begining there was slime ” అన్న వాక్యంతో ప్రారంభమవుతుంది. అది ” In the begining there was the word ” అన్న బైబిల్‌ లోని St. John వాక్యానికి పారడీ. ఇలాంటి సూక్ష్మాతిసూక్ష్మమైన కొన్ని అందాలు అనువాదానికి అందకుండానే పోతాయి.

అనువాదకునిగా నాకు సంతృప్తి నిచ్చిన గ్రంధం S.G.Sardesai గారి ” Progress and Conservation In Ancient India “. ఆ పుస్తకాన్ని ఒంట బట్టించుకోడానికి దాన్ని అనేక సార్లు చదివాను. ఆ పుస్తకంలో మొదటినుంచీ చివరిదాకా భగభగలాడే సర్దేశాయి గారి కోపాన్నీ, అసహనాన్నీ అనువాదంలోకి తీసుకురాగలనన్ననమ్మకం కలిగిన తరువాత రచన ప్రారంభించాను. వైదిక సాహిత్యాన్నీ, సమాజాన్నీ అభివర్ణించటానికి సర్దేశాయిగారు ఉపయోగించిన ఇంగ్లీషు మాటలకు అసలు రూపాలైన సంస్కృత పదాలను గాలించి పట్టుకొని ఉపయోగించాను. ” ప్రాచీన భారత దేశంలో ప్రగతి, సాంప్రదాయ వాదం” అనువాదంలాగా కాకుండా మూల గ్రంధంలాగా చదివించిందని పెద్దలు అన్నప్పుడు చాలా సంతృప్తి కలిగింది.

ఈ గ్రంధాలు కాకుండా Ralph Fox రాసిన ” The Novel and the People “, R.S.Sharma రాసిన ” Ancient Indian History “, తస్లీమా సమీర్‌ రాసిన ” Lazza ” అన్న పుస్తకాలను కూడా అనువదించాను. వీటిలో మొదటిది నవలా సిద్ధాంతం గురించిన పుస్తకం. మూడవది నవల. వీటిలో “లజ్జ” అనువాదానికి అనువాదం. అనువాదం ద్వారా మూలగ్రంధంలోని శైలిని ఎంత కష్టపడి ఊహించుకున్నా, అనువాదానికి చేసిన అనువాదం అంత సంతృప్తిగా రాకపోవచ్చు. ఇవన్నీ నేను ఇంగ్లీషునుంచి అనువదించిన గ్రంధాలు. వీటికి తోడు, కన్నడం నుంచి ” ఒడలాళ” అన్న నవలికను కూడా అనువదించాను. అది కన్నడంలో చాలా ప్రసిద్ధ నవలిక. దాన్నిరాసిన దేవమారు మహాదేవను “ఒడలాళ మహాదేవ” అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ నవలిక అనువాదాన్ని H.B.T. వారు ” బతుకంతా” అన్నపేరుతో ప్రచురించారు. అది ఎవరి దృష్టిని ఆకర్షించినట్టు లేదు. అందుకు కారణం కర్ణాటక, ఆంధ్ర సామాజిక జీవన చైతన్యంలో ఉన్న తేడాలని అనిపిస్తుంది. వారికి బాగా అభ్యుదయకరంగా కనిపించిన పుస్తకం, మనకు మరీ అంత అభ్యుదయకరంగా కనిపించక పోవటమే అందుకు కారణం. ఇది కూడా అనువాదకునికి ఒక పాఠమే. ఒక భాష వారిని ఆకర్షించిన పుస్తకం, మరొక భాషవారిని ఆకర్షించక పోవచ్చు. అందుకు ఒకే విషయానికి సంబంధించిందే అయినా వారి చైతన్య స్థాయిలోని తేడాలు కారణం కావచ్చు. అందుచేత అనువాదకుడు లక్ష్య భాషలను మాట్లాడే ప్రజల నాడిని పట్టుకోవటం చాలా అవసరం.

ఈలోగా అనువాదకుడిగా నేను మరో పాఠం కూడా నేర్చుకొన్నాను. ” Soil and civilization ” అన్న పుస్తకాన్ని పంపుతూ H.B.T. వాళ్ళు దాన్ని అనువదించమని కోరారు. ఆ పుస్తకాన్ని చదివి ఆశ్చర్య పోయాను.జీవావరణానికీ, సంస్కృతికీ ఉన్న సంబంధాన్ని మొత్తం ప్రపంచ చరిత్రను ఆధారంగా చేసుకొని చర్చించిన పుస్తకం అది. ఆ పుస్తకంలోని వస్తువు అర్ధమైందిగానీ ఆ పుస్తకం మొత్తంగా నా నరాలలోకి ఎక్కలేదు. అందుచేత ఆ పుస్తకాన్ని నేను అనువదిస్తే బాగా రాకపోవచ్చు ననిపించింది. సరైన అనువాదకుడు ఎవరా అని అలోచిస్తే తల్లావఝ్జుల పతంజలి శాస్త్రి గారు జ్ఞాపకం వచ్చారు. వారు చరిత్రను చదువుకొన్న వారు.సాంస్కృతిక అధ్యయనాలలో నుంచి పర్యావరణంలోకి వచ్చినవారు. పర్యావరణ కార్యకర్త. కధా రచయిత. ” మీరు ఆ పుస్తకాన్ని అనువాదం చేస్తారా ?” అని అడిగితే వారు సంతోషంగా అంగీకరించారు.ఇప్పుడు అనువాదం సాగుతోంది. రచయితకు కధా వస్తువుతో హృదయ సంవాదం కుదిరినట్టుగా అనువాదకునికి కూడా మూల గ్రంధంలోని విషయంతో హృదయ సంవాదం కుదరాలి. అందరు అనువాదకులూ అన్ని విషయాలనూ బాగా అనువదించలేరు. కొందరు కొన్ని విషయాలను ఇతరుల కంటే మెరుగ్గా అనువదించగలరు. ఈ సత్యాన్నిగుర్తిస్తే అనువాదం కొందరు భావిస్తున్నట్టుగా వృత్తిరచన కాదని అర్ధమౌతుంది.

ఇవి నేను ఇతర భాషల్లోంచి తెలుగులోకి చేసిన అనువాదాలకు సంబంధించిన అనుభవాలు. నేను తెలుగునుంచి ఇంగ్లీషులోకి కూడా కొన్ని అనువాదాలు చేశాను. కొంత కవిత్వాన్నీ, తిలక్‌ , పెద్దిభొట్ల, సింగమనేని, వివిన మూర్తి,వల్లంపాటి గార్ల కధల్ని ఇంగ్లీషులోకి అనువదించి వివిధ పత్రికల్లో ప్రచురించాను. ఆ అనువాద కార్యంలోని అనుభవాలూ, సమస్యలూ వేరు. వాటిని గురించి మరొక సారి మాట్లాడుకుందాం.

మొత్తం మీద అనువాదం రెండు భాషలకూ, రెండు సంస్కృతులకూ మధ్య అక్షరాల వంతెన. ప్రపంచంలోని అన్ని భాషల్నీ, సంస్కృతుల్నీ సర్వ మానవ జీవితానుభవాలనూ, విజ్ఞానాన్నీ ఏకం చేసే విశ్వకుటుంబీకుడు అనువాదకుడు.

5, నవంబర్ 2012, సోమవారం

దళిత చైతన్యం ఒక అనువాదమై...

- దేవరాజు మహారాజు devaraju.maharaju@gmail.com
05/11/2012

TAGS:

తెలుగునాట దళిత స్పృహ ఉద్ధృతం కాకమునుపే 1980లలో మరాఠీ దళిత కవిత్వం తెలుగు పత్రికలకెక్కింది. పందొమ్మిదవ శతాబ్దంలో వర్ణ వ్యవస్థ కుల వ్యవస్థలపై నిరసన భావంతో దళితవాద రచనలు ప్రారంభమయ్యాయి. మహాత్మాగాంధీ హరిజనోద్ధరణ ప్రారంభించిన తర్వాత అన్ని భారతీయ భాషల వలెనే తెలుగులో కూడా కావ్యాలు వెలువడ్డాయి. జాషువా ‘గబ్బిలం’, కాటూరి వెంకటేశ్వరరావు ‘గుడిగంటలు’ వంటివి ఉదాహరణలుగా చెప్పుకోవచ్చు. సాంఘికంగా దోపిడీకి గురవుతున్నవారు, అస్పృశ్యులుగా పరిగణింపబడుతున్నవారు, కేవలం శారీరక శ్రమపై బతుకుతున్నవారు దళితులు. విద్యావంతులైన కొందరు దళితులు సాటి సోదరులను చైతన్యపరచడానికి సాహిత్యాన్ని ఆయుధంగా వాడుకున్నారు. ఇదే దళిత సాహిత్యమైంది. ఇదే దళిత ఉద్యమమైంది.
త్రియంబక్ సప్‌కాలే, వహరు సోనావనే, భీమ్‌సేన్ దితె, ప్రశాంత్ ఖరత్, డుధాల్కర్, కేశవ్ మేష్‌రామ్, వామన్ కర్‌దక్ మీనా గజభియే, ఎల్.జ్యోతి, ఎఫ్.ఎం.షిండె, శరణ్‌కుమార్ లింబాలే వంటి ప్రముఖ దళిత కవులందరూ వందల సంఖ్యలో తెలుగు పాఠకులకు పరిచయమయ్యారు. వీరందరిలో కనిపించే సుగుణమేమంటే సాఫీగా, సరళంగా సాగుతూనే కవిత భావస్ఫోరకంగా, ధ్వని ప్రధానంగా ఉంటుంది. కొందరి రచనల్లో నినాదాలు, కసి కనిపించినా ఎక్కువమంది రచనల్లో కవితాత్మ కొట్టుకుంటుంది. వహరు సోనావనె - కవిత అడవిలో ఆదివాసుల జీవితమంతా కళ్ళకు కట్టిస్తుంది.
‘‘ఆకు పచ్చని ఆరోగ్యవంతమైన అడవిలో
రాలిపడిన టేకు ఆకుల్లా
దూరంగా విసిరేసిన గుడిసెలు
కీకారణ్యం మధ్యన ఆదివాసులు
వ్రేళ్ళూ, కందలు, దుంపలు తింటూ

అయినా ఇప్పుడేమున్నాయనీ?
దుంపలూ లేవు, వ్రేళ్ళూ లేవు
నోరు తెరచిన భయంకర
నాగరిక ఆకలి జ్వలలకుర
అన్నీ ఆహుతైపొయ్యాయ్
ఇప్పుడు అడవిలాంటి అడవిలో
ఆదిమ సమాజంలోని బానిసల్లాగ
పిల్లలు నగ్నంగా గుడిసెల ముందు బురదలో
ఆటవికంగా ఆడుకుంటున్నారు’’
నాగరిక ఆకలి జ్వాలలకు ఆహుతైపోయిన జీవితాల నేపథ్యం ఇందులో స్పష్టంగా ఉంది. ప్రశాంత్ ఖరత్ ‘కళ్ళు మూసిన ఆకాశం’ కవితను ఇలా ముగిస్తాడు.
‘‘మరి ఈ ఆకాశాన్ని శవపేటికలో పెట్టిందెవరు?
ఈ ఆకాశం మీద మబ్బుల తెల్ల వస్త్రాన్ని కప్పిందెవరు?’’
సరికొత్త ఆలోచన. సరికొత్త ఇమేజరి. తెలుగులో విప్లవ కవిత్వం చాలా వచ్చింది. అది విషయాన్ని ప్రజలకు చేరవేసే కరపత్రంలా పనికొచ్చిందేర కాని, ఒక ఉన్నత స్థాయిని సంతరించుకున్న కవిత్వంగా తన స్థానం సుస్థిరం చేసుకోలేదు. కేశవ్ మేష్‌రామ్ అనే కవి ‘మా గూడెం’ శీర్షికతో ఎంత గొప్ప వర్ణన అందించాడో చూడండి.
‘‘మా గూడెంలో / పోస్ట్‌మ్యాన్ ఠోకరా తింటాడు / సుభాషితాల అర్థాలు తారుమారవుతాయి / నాగరికత గజగజ వణుకుతుంది / సూర్యుడంతటి వాడు కమిలి నల్లబడతాడు / బురదలో పశువుల కాలి గుర్తుల్లాగ - మా ఇళ్ళు / వాటిమధ్య విద్యుత్తులా / ఈదుతూ పొగలా మా గుండె ధైర్యం / సంప్రదాయపు చట్రాల్లోంచి బయటపడి / భూమిలో ఇంకిపోతూ మా గూడెం / నల్లని వెంట్రుకలతో, నల్లని శరీరాలతో / గర్జిస్తూ మెలి తిరుగుతూ, ఉవ్వెత్తున లేచిపడే / తిరుగుబాటు సముద్రం - ఇక్కడి ప్రజలు / దూది మూటల్ని భుజాలమీద మోస్తుంటారు / పీలగా గరుకుగా ఉన్నవాళ్ళ చేతి గాజుల్లో / పగిలిన ఆకాశం కనిపిస్తుంటుంది / ఉష్ణాన్ని పీల్చి వడగట్టడమే తమ పనైనట్లు / పిల్లలు అన్నిచోట్లా తిరుగుతుంటారు’’ - అంటూ సాగే కేశవ్ మేష్‌రామ్ దీర్ఘకవిత ఇలా ముగుస్తుంది.
‘‘ఇప్పుడే మా పిల్లలు విషయం గ్రహిస్తున్నారు / కవితలు రాస్తున్నారు / కథలు, భారతీయ సాహిత్యం సృష్టిస్తున్నారు / సంప్రదాయపు వృక్షాల్ని పదాల గొడ్డళ్ళతో తెగ నరుకుతున్నారు / సాహిత్యపు కలలమీద / వేడెక్కిన కఠోర నిజాల్ని భోరున వర్షిస్తున్నారు / పోలీస్, పోస్ట్‌మేన్‌లు ఇప్పుడు కూడా తిరుగుతున్నారు / చీకటి, సూర్యుణ్ణి కబళించే వృధా ప్రయత్నమది’’
వ్యాఖ్యానమక్కరలేని దళిత కవిత్వం ఇది. తల దాచుకోవడానిక్కూడా సరైన గూడు లేని నిర్భాగ్యులైన దళితుల గూర్చి ఉత్తమ్ కోల్గాంకర్ ఇలా వర్ణిస్తాడు. శీర్షిక ‘‘గృహముంటే కదా స్వర్గసీమ’’.
‘‘అతడు ఇంట్లోకి పోయి తలుపు వేసుకుంటే
వెనక గోడ పూర్తిగా కూలిపోయే ఉంటుంది
భూమ్యాకాశాలు కలిసినట్టే ఉంటాయి
ఆకాశం ఆకాశమే వేలవేల కళ్ళతో
అతని ఇంటిమీద దాడి చేస్తున్నట్టే ఉంటుంది
ఆకాశం కూలి మీద పడుతున్నట్టే ఉంటుంది’’
కేవలం దళితుల సమస్యలమీద మాత్రమే కాకుండా, దళిత కవులు దేశ పరిస్థితుల మీద కూడా వ్యాఖ్యానించారు. బాబూరావ్ జగ్‌తాప్ అంటాడు.
‘‘ఈ దేశం వేయి ముక్కలయ్యింది
నగరాలుగా, మతాలుగా, కులాలుగా
ప్రజలూ, వాళ్ళ మెదళ్ళూ అన్నీ ముక్కలయి పొయ్యాయి
తుత్తునియలయి పొయ్యాయి
ఈ దేశంలోని ప్రతిరోజూ కాలిపోతోంది
మా జీవితపు ప్రతి క్షణాన్ని మాడ్చేస్తోంది
హృదయం లేని మతంతో ఈ దేశం నగ్నంగా నిలబడి ఉంది
ఇక్కడి నేతలు దొడ్డిదారి చట్టంతో ఖుషీఖుషీగా
జల్సాలకు అలవాటుపడ్డారు
అసలు మేమిక్కడ పుట్టి పెరిగామన్నది కూడా మరిచిపొయ్యారు’’
- ఈ విధంగా ఎంతో దళిత సాహిత్యం తెలుగులోకి అనువాదమయ్యింది. తెలుగులో వచ్చిన విప్లవ సాహిత్యం తాడితులు, పీడితులు అణగారిన వర్గాలన్నింటి గూర్చి, అణచివేయబడ్డ స్ర్తిల గురించీ వెలువడింది.
అదే తర్వాత కాలంలో దళితవాదం, స్ర్తివాదం, మైనార్టీవాదంలాగా విడివడి స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిని చాటుకున్నాయి. ఉద్యమ స్ఫూర్తి ఏదైనా గొప్పదే! కాని, ఆ స్ఫూర్తినిరి నిలుపుకునే సహేతుకమైన శక్తిమంతమైన కవిత్వం రావడం చాలా అరుదు.

సమకాలీన సాహిత్యానికి దిశా నిర్దేశమేది? | Andhrabhoomi - Telugu News Paper Portal | Daily Newspaper in Telegu | Telugu News Headlines | Andhra Bhoomi

సమకాలీన సాహిత్యానికి దిశా నిర్దేశమేది? | Andhrabhoomi - Telugu News Paper Portal | Daily Newspaper in Telegu | Telugu News Headlines | Andhra Bhoomi

4, నవంబర్ 2012, ఆదివారం

స్వాతంత్ర్యోత్తర యుగంలో తెలుగు భాషా సాహిత్య పరిశోదనలు

Click here for Short English summary

స్వాతంత్ర్యోత్తర యుగంలో తెలుగు భాషా సాహిత్య పరిశోదనలు

ఆధునిక సాహిత్యరంగంలో:

గత వేయి సంవత్సరాల ప్రాచీన సాహిత్యం ఒక ఎత్తు కాగా 1900 తరువాత పుట్టిన ఆధునిక సాహిత్యం మరో ఎత్తు. వైవిధ్యం, ప్రజాజీవిత ప్రతిఫలనం, మార్పునాశించటం ఆధునిక సాహిత్య ప్రధాన లక్షణాలు. చలం, శ్రీశ్రీ, కుటుంబరావుగార్లు రచయితలుగా మాత్రమే కాకుండా విమర్శకులుగా ఆధునిక పరిశోధనరంగాన్ని బహుధా ప్రభావితం చేశారు. వీరందరూ సాహిత్య ప్రయోజనాన్ని గురించి ప్రశించినవారే. ఫలితంగా ఆధునిక సాహిత్య పరిశోధన ''ప్రయోజ''నాన్ని ఉద్దేశించి జరిగింది.
ఆచార్య సి.నారాయణరెడ్డిగారి ''ఆధునికాంధ్ర కవిత్వము - సంప్రదాయములు - ప్రయోగములు'' ఒక విధంగా ఆధునిక కవిత్వం మీద పరిశోధనకు కరదీపిక అయింది (1967). అంతకు ముందు కెవి.రమణారెడ్డిగారు గురజాడ మీద రచించిన ''మహోదయం'' ఒక విధంగా రచయిత మీద పరిశోధించే సూత్రాల్ని అందించిందని చెప్పవచ్చు (1958-1969).
వీరి కంటే ఒక దశాబ్దం ముందే ''తెలుగు సాహిత్యం మీద పాశ్చాత్య ప్రభావం'' గురించి ఆచార్యులు జి.యస్.రెడ్డి, కొత్తపల్లి వీరభధ్రరావులు పరిశోధించారు. నాటకరంగం మీద సి.యస్.ఆర్.అప్పారావుగారు, కథానిక మీద పోరంకి దక్షిణామూర్తిగారు, వ్యాస పరిణామం మీద కొలకలూరి ఇనాక్ గారు రచించిన సిద్ధాంత గ్రంథాలు గొప్ప ఆకర గ్రంథాలు. ఈ దశలోనే స్వాతంత్ర్యోద్యమ కాలంలోని జాతీయ గేయ కవిత్వం మీద ఆచార్య మద్దూరి సుబ్బారెడ్డి గారి పరిశోధన జరిగింది (1970 - 1980).
ఈ దశకంలోనే ఆధునిక సాహిత్య ప్రచారమూ ముమ్మరంగా సాగింది. కె.కె.రంగనాధాచార్యులుగారు ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు ఆధ్వర్యంలో ఆధునిక సాహిత్యం మీద, ఉద్యమాల మీద, కవుల మీద, రచయితల మీద - ఉపన్యాసాలిప్పించి, ఆయా గ్రంథాలకు విపులమైన పీఠికలు రచించారు. ఆ పీఠికల్లో కొత్త కోణాలు సమగ్రంగా ఆవిష్కరింపబడ్డాయి. 1974లో వెల్చేరు నారాయణరావుగారు ''తెలుగులో కవితా విప్లవాల స్వరూపం'' మీద ఒక సిద్ధాంత వ్యాసం అమెరికాలో వుండి రచించారు. తొలిసారిగా తెలుగుదేశంలోని సాహిత్య ప్రియులంతా ఒకసారి కవితా విప్లవాల్ని గురించి ఆలోచించేలా చేసిన గ్రంథమిది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో డా.సంజీవమ్మ, డా.వరవరరావు, డా.టి.ప్రభాకరరెడ్డి క్రమంగా నవలల్లో సామాజిక వాస్తవికత, భూమి సమస్య, విప్లవ కవిత్వంలో ప్రతీక అనే అంశాల మీద పరిశోధించారు. ఈవాళ దాదాపు ప్రతి విశ్వవిద్యాలయంలోనూ ఆధునిక, జానపద సాహిత్యాల మీద పరిశోధన సాగుతోంది. కేతవరపు రామకోటి శాస్త్రి, ముదిగొండ వీరభద్రయ్య, కేతు విశ్వనాథరెడ్డి, కేతవరపు కాత్యాయని, ఆధునిక సాహిత్యా పరిశోధన సూత్రాలను అన్వేషిస్తున్నారు

వచన కవితా ప్రక్రియ - కుందుర్తి కృషి -- డా. అద్దేపల్లి రామమోహన రావు

వచన కవితా ప్రక్రియ - కుందుర్తి కృషి

-- డా. అద్దేపల్లి రామమోహన రావు

శిష్ట్లా, శ్రీశ్రీ,నారాయణ బాబు, పఠాభి - మొదట్లో వచన కవితకి ఒక రూపమిచ్చినట్లుగా సాహిత్య విమర్శకులు పేర్కొంటారు. వచన కవిత అనేది పాశ్చ్యాత్య కవితా ప్రభావం వల్లనే వచ్చింది. దీన్ని ఫ్రీ వర్స్ అంటారు. ఫ్రీ - అంటే అన్ని సంకెళ్ళనూ తెంచుకుని, స్వేచ్చగా భావాన్ని వెల్లదించే ధోరణి. దీని అవసరానికి సంబధించిన ముక్యాంశాలు కొన్నిటిని విశ్లేషింవచ్చు.

1. గతులు, యతి, ప్రాస మొదలైన చందస్సుకి సంబందించిన నియమాల్ని విడిచి పెట్టడం.
2. పూర్తిగా ప్రజలు వాడుకునే వ్యావహారిక భాషకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం.
3. వాక్యాల్ని మాట్లాదుకునే క్రమంతోనే రాయడానికి అవకాశం రావడం.
4. ఎటువంటి శిల్పానికైనా ఏ కష్టం లేకుండా ప్రయోగించడం
5. పాదాలుగా విరవడంలో ఒక్కొక్క సంపూర్ణ భావానికి ప్రాధాన్యమివ్వడం.

ముఖ్య్మైన విషయాలు ఇవి కాగా, ఆత్మ లక్షణం 'భావభారా కవి లోని భావాల ధార మాత్రమే ప్రధానమై, మిగిలిన ఏ ఆటంకాలు లేకపోవడం వచనకవిత వల్ల వచ్చిన ఒక గొప్ప ప్రయోజనం.

ఒక ప్రక్రియ నుండి మరొక ప్రక్రియ పరిణమించేడపుడు పాత ప్రక్రియ తాలూకు అవశేషాలు ఒక్కసారిగా తొలగిపోవు. క్రమక్రమగా తొలగిపోతై. అందుకే మొదటి వరసకు చెందిన పై కవుల్లో పద్యంకి సంబధించిన ఎన్నో లక్షణాలు మిగిలి ఉనాఇ. వాటిని ఈ క్రింది విధంగా వింగడించవచ్చు.

1. మధ్య మధ్య లో అనేక గజాలు లయ బధ్ధంగా కనిపిస్తూ ఉండడం
2. అక్షరాల సంఖ్యని బట్టి కాకుండా ఎక్కడో ఒక చోట యతి రావడం
3. నియమాల్ని బట్టి కాకుండాఆ ప్రాసలు అంత్య ప్రాసలు తరచుగా రావడం
4. సంస్క్రుత భాషనూ, సమాసాల్ని విరివిగా ప్రయోగించడం
5. సంక్లిష్టమైన భావాల్ని, శైలిని కూడా అనుసరించడం

ఇలాటివన్నీ పై కవుల్లో తరచుగా గమనించవచ్చు.

వచన కవిత ప్రజల భావాల్ని ప్రజలకి చెప్పడానికి చాలా అనువైన రూపం. దీనికి భినామైన లక్షణాలు కూడా పై వారిలో కొంత వరకు ఉన్నై. సామాజిక వస్తువును కాకుండా ఎటువంటి ప్రయోగాత్మక భావరీతికైనా వచన కవితలో చెప్పే అవ్కాశం ఉంది. కాని ఒక రూపం ముందుగా బయల్దేరడానికి ఒక ప్రధానమైన కారణం ఉంటుంది. వచన కవిత, కవిత్వాన్ని ఉన్నతమేధా స్థాయి నుండి, ప్రజాప్రయోజకరమైన స్థాయికి తీసుకురావడానికే ఉడ్డేశింపబడింది.

కవులు, తమతమ లక్ష్యాలతో, కవిత్వాన్ని రాస్తూ ఉన్న సమయంలో, కొంత కాలానికి గాని స్థిరమైన విశ్లేషలూ, నిర్దేశాలూ, నిశ్చిత నియమాలూ ఏర్పడవు. అలా శిష్ట్లా కవులు రాస్తున్న వచనకవితకి, 1958 ప్రాంతాలనుండి వివేచనాత్మక విశ్లేషణలు ప్రారంభమైనై. ఈ సమయంలో ఈ అవసరాన్ని నేపధ్యంల్గా తీసుకొని, వచన కవితకు వస్తు, శిల్ప పరమైన స్థిరీకరణ కోసం ప్రయత్నించిన వారిలో 'కుందుర్తీ ముఖ్యమైనవారు. ఆయన వచన కవితకు అనువైన లక్ష్ణాల్ని ప్రతిపాదిస్తూ, వ్యాసాలు రాస్తూ, ఆ లక్ష్యంతోనే ఎన్నో వచన కవితల్న్ని రాసినవారు. ఎంతోమంది చేత వ్యాసాలు రాయించినవారు.

'పాతకాలం పద్యమైతే

వర్తమానం వచనగేయం'

అన్నది ఆయన ప్రసిధ్ధ్మైన నిర్వచనం.

వచన కవిత అనేది ఆ తర్వాత వచ్చిన పదమేగాని, కుందుర్తి కాలంలో 'వచనగేయం' అనే మాటె ఎక్కువగా ప్రయోగించేవారు. అంతకుముందు 'వచన పద్యం' అనేవారు. కాలక్రమాన వచన కవిత అనే పదం వచ్చింది. ఈ నాడైతే 'కవితా అంటే వచన కవిత అనే అర్ధం. కుందుర్తి వచన కవిత్వాన్ని విదేశ ప్రభావంవల్ల వచ్చిందని అంగీకరించడు. భావావిష్కరణలోని సహజణామం మాత్రమే ఇందుకు కారణ మంటాడు. ఒక వ్యాసంలో ఆయన ఇలా అంటాడు.

'పద్యం మాత్రా చందస్సు, ఫ్రీ వర్స్ - ఇదొక సహజ పరిణామం. విదేశాలలో ఈ పధ్ధతి ఉండవచ్చు. అంత మాత్రాన విదేశాల నుండి దిగుమతి చేసుకున్నదిగా ఫ్రీ వర్స్ను చూడనవసరం లేదు. అది నా దృష్ఠి. సుప్రసిధ్ధ కవులు దీనిని ఎందుకు అనుసరిస్తున్నారంటే, ఇదొక నూతన ప్రయోగం కాబట్టి. ఏ కాలంలో నైనా పాతరీతులను పగులగొట్టవలసిందే. కొత్త బొమ్మలు చెక్కవలసిందే.'

వచన కవితకు కుందుర్తి ఒక ఉద్యమంగా భావించాడు. కవులందరూ, సామాజిక వస్తువు కోసం వచన కవితను రాయడం బాగా ఎక్కువైన కాలంలో కుందుర్తి, ఆ అధిక్యాన్ని సూచించడానికే దాన్ని ఉద్యమం అన్నాడు. ఆ రోజుల్లో కొందరు, ఒక రూపమే ఉద్యమమెలాగౌతుంది అనిగూడా ప్రశ్నించారు. అయితే, ఆయన దీన్ని సామజిక ఉద్యమమనే అర్ధంలో అనలేదనీ, సామాజిక వస్తువినియోగంలో అత్యంత ప్రసవితం కావడాన్నే ఉద్యమంలాంటిదిగా చెప్పాననీ అన్నారు. 'భావ కవితోద్యమా మొదలైన చోట్ల ఉన్న అర్ధంలోనే ఈ సందర్భాన్ని కూడా గ్రహించవచ్చు.

కుందురి దృష్ఠి పూర్తిగా సామాజిక వస్తుపరమైనదే. సమాజం లోని సమస్యల్ని మాత్రమే వచన కవితలో చెప్పాలని కుందుర్తి వాదం. 'వచన గేయం ఒక ఉద్యమం' అనే వ్యాసంలో ఆయన ఇలా అంటాడు.

'ప్రజా జీవితాలను సర్వసమగ్రంగా చిత్రించే ప్రయత్నించడం ఆధునిక కవితా లక్షణం. అందుకే వచన గేయాన్ని ఆశ్రయించవలసివచ్చింది. సంఘంలో పై అంతస్తులంకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, కిందికిదిగి సామాన్య ప్రజల మధ్య నిలబడి చిత్ర విచిత్ర మైన, బహు క్లిష్టమైన, ఆధునిక జీవితంలోని వివిధ ఘట్టాలను వర్ణిచాలంటే, అది ఒక వచన గేయమే చేయగలదు!

కుందుర్తి సామ్యవాద ఉద్యమాల్లోంచి రూపు దిద్దుకున్న అభ్యుదయ కవి. అందుకే వర్గ దృష్ఠి ఆయనకు అన్నిటికంటే ముఖ్యమైన అంశం.

వచన కవితలో ఉన్న మరో గొప్ప అవకాశాన్ని గూడా ఆయన గర్హించాడు. అదే 'కధా కవితా. వచన కవిత సుస్థిరం కావాలంటే, ఈ రూపంలో దీర్ఘ కధా కావ్యాలు రావాలని ఆశించాడు. ప్రాచీన కావ్యాల్లో ప్రాచీన జీవితానికి సంబధించిన కధా కావ్యాలు వచ్చినై కనుకనే వాటికి స్థిరత్వం వచ్చింది కాబట్టి, ఆధునిక కావ్యాల్లో ఆధునిక జీవితానికి సంబంధించిన కధా కావ్యాలు వస్తే, అది వచన కవితని స్థిరరూపంగా చేస్తుందని ఆయన వాదించాడు. ఆయన మాటల్లోనే చెప్పాలంటే,

'నేటి వరకూ వచన గేయం కవితా బండికల రూపంలోనే కలం గడుపుతున్నది. సంపూర్ణ కావ్య దృష్టి అలవరచు కోలేదు. శ్రవ్య కావ్యం సమగ్రంగా ఉండాలంటే జీవితంలోని వివిధ సంఘటనల చిత్రణ, పారల స్వభావ పరిశీల ఉండాలి. అంటే నాటకీయత ఉండాలి. సామాన్య ప్రజల క్ధా వస్తువులను తీసుకుంటే వచన గేయం చేయలేని పని అంటూ ఉండదు. పూర్వ చందస్సులను త్రోసిరాజన్నందుకు ప్రతిఫలంగా మహా కావ్యాలు సృష్తించవచ్చు.'

దీర్ఘ కధాకావ్యాల గురించి, కుందుర్తి ఊహ అనంత కాలంలో మరో విధంగా సఫలమయింది. కధ, పాత్ర, నాటకీయత మొదలైనవాటి కోసం కధలూ, నాటకాలూ, నవలలూ మొదలైనవి అసంఖ్యాకంగా వచ్చినై కాబట్టి, కధ లేకపోయినా, భావాల్ని విస్త్రుత రూపంలో చిత్రించే 'దీర్ఘ కవితా అనే రూపం వచన కవితా పరిణామంలో విశిష్ట రూపంగా బయటికి వచ్చింది. అన్ని రంగాల్ని గురించి విస్త్రుతంగా, వివరంగా చెప్పాలనే తపన కవిలో పెరగడం ఇందుకు కారణం. మొదట్లో కవి కవిత్వాన్నే చెప్పాడు గాని, ఆధునిక కాలంలో రాజకీయం, చరిత్ర, శాస్త్రజ్ఞానం మొదలైన అనేక అంశాలు కవి ప్రధాన చైతన్యంలో మిళితమై పోయినై. ఈ సమగ్ర చైతన్యమే దీర్ఘ కవిత రావడానికి ముఖ్య కారణం. అంతే కాక కవిలో వక్త, ప్రవక్త కూడా తమకు తగిన స్థానంలో కలిసిపోయారు. ఈ నేపధ్యమంతా ప్రభావితం చెయ్యడం వల్ల, వచన కవితా ఖండికలే కాక, దీర్ఘ కవిత కూడా వచన కవితా పరిణామంలో ఒక ముఖ్య భాగమయింది.

కుందుర్తి తాను నిర్దేశించిన అభిప్రాయాలకనుగుణంగానే, తన కవిత్వమంతటినీ రాశాడు. ప్రజా సంబంధమైనవస్తువు, ప్రజా సంబంధమైన భావన, భాష, అలంకారం - ఇవన్నీ ఆయన్ని సంపూర్ణ ప్రజాకవిగా మలచినై. ఉదాహరణకి 'నగరంలో వాన' నుండి కొన్ని పంక్తులు.

కవిత్వంలా ఊహాంచలాల్లో కదిలాడుతున్నట్లు

జల్లులుజల్లులై కురుస్తుంది

ఆశుకవితలో నగర ప్రజలకు

ఆశీస్సులు పలుకుతున్నట్లు

అనంత ధారా సమేతంగా అంబరం మెరుస్తుంది

నగరంలో వాన

అంబరానికి అంతసంబరమెందుకంటే

నున్నగా తెల్లగా తళతళలాడే

సిమెంట్ రోడ్ల అద్దాలలోకి

మింటె నుండి మెడలువంచి చూసి

తమ అందం చినుకుల కుప్పలుగా పోసి

అంతులేని ఆకాశమంత ఆనందంతో

మెలికలు తిరుగుతూ మిలా మిలా మెరుస్తాయి మేఘాలు

పై పాదాల్లో అతి సరళమైన భాష. తేలికైన వాక్యాలు. భావ చిత్రాలు కూడా ఏ మాత్రమూ క్లిష్టమైనవికాక వెంటనే అనుభూతి కలిగించేది.

వచన కవితలో ఉన్న మరో అభివ్యక్తి అవ్కాశాన్ని కూడా కుందుర్తి చెప్పాడు. అది 'విసురూ అనే లక్షణం. భావాన్ని తీవ్రతతో చెప్పవలసి వచ్చినప్పుడు, దీర్ఘ వాక్యాల విరుపులు, పాదాల చివర క్రియా పదాలు కుండ పోతగా వచ్చే ఉపమానాలు మొదలైన వాటి వరుసలు ఈ విసురును ప్రతిబింబిస్తై. కుందుర్తి, గోపాలచక్రవర్తి కవిత నుండి ఒక ఉదాహరణిస్తాడు.

'ఆకసం నిండా మేఘాలు

వేలాడే ఏంగులవలె

దేవ వేశ్య ఊర్వశి శిరోజాలవలె

ఉన్మత్త మనో వల్మీకంలో

ఊర్ధ్వంగా ప్రసరించే

వేడివేడి మజా తలపులవలే

'విసురూ కాకుండా 'భావలయా అనే మరో లక్ష్ణాన్ని కూడా వచన కవితలో ఉండాలని కుందుర్తి చెప్తాడు. చందస్సుకి సంబంధించిన లయలో కాకుండా, భావాలు తీర్చడంలో, లయ 'భావలయా. దీని కుదాహరణగా కుందుర్తి చెప్పిన నాలుగు పాఠాలు

'నాకీలోకం మీద అంతగా మమకారం లేకపోయినా

ఇదిమాత్రం నన్నొదిలేట్లులేదు

లోప్పలు ఎత్తి చూపితే ప్రయోజనం లేకపోయినా

ఈ కవిత్వపు పాటలవాటుతో మనసేఊరుకోదూ

ప్రాచీన చందోలక్షణాల్నించి వచన కవిత పరిగమించడంలోని అనే అంశాల్ని గూర్చి కుందుర్తి చెప్పారు. అయితే, ఆయన కవిత్వం ఎంత స్వేచ్చా లక్షణాల్ని ప్రతిబింబించినా, కొద్దిపాటి అవశేషాలు ఆయన్లోనూ మిగలకుండా పోలేదు. ప్రతి కవితకీ ఆయన కొన్ని భాగాలుగా విభజిస్తాడు. ఒక భాగంలో రెండు, ఒక భాగంలో మూడు, మరో భాగంలో ఐదు - ఇలా ఎన్ని విధాలుగానైనా ఉండవచ్చు. కాని భాగాలుగా విభజించడం కూడా ఒక ప్రయత్న పూర్వకమైన అంశమే. అంతేగా 'భావలయా కూడా చందస్సుతో పనిలేకపోయినా, ప్రత్యేకంగా ఆలోచించి చెయ్యవలసిన విషయమే. 'భావధారా అనేది ప్రధాన లక్షణంగా తీసుకొంటే, భావంతోపాటు శైలె నడచిపోవాలిగాని, ఒక 'తీర్పూ అనేది ఉందరాదు. ఎక్కడైనా భావానుగుణమైన తీర్పుకి విసురు, భావలయ మొదలైనవి సహకరించవచ్చు. కాని వీటిని లక్షణాలుగా చెప్పడం తర్వాత కాలంలో నిలబడిన విషయం కాదు. 'భావధ్హరా మాత్రమే వచన కవితకి ఆత్మ వంటి లక్షణం.

తిలక్, అజంతా, ఆరుద్ర,, అప్పుడు వచన కవితకి ఎన్నో నడకల్ని నేర్పితే, తర్వాతి కాలంలో వేగుంట, నగ్నముని, సి. వీజయలక్ష్మి, దిగమర కవులు, అద్దేపల్లి మొదలైన వాళ్ళు భావధారననుసరించిరాస్తే, ఈనాటి దాకా వచన కవిత వస్తు శిల్పాల్లో ఎంతో వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, వందలాది ప్రతిభావంతులైన కవులతో, సమకాలీన కవితా ప్రక్రియగా ముందుకు సాగిపోతోంది.

అంటురోగం

కపిల రాం కుమార్// అంటురోగం//

కులమన్నది పిచ్చిరా - వ్యాకులము నిచ్చురా!
మతమన్నది మచ్చరా అభిమతము చచ్చురా!

కాగితాల దండలు గుబాళింపులీయవు
శాసనాల తోటల్లో గులాబీలు పూయవు!

భాష పేర, జాతిపేర పెరుగనీకు విద్వేషం
విధ్వంసంకాకుండ తుంచవోయి కులతత్వం!

అంటరాని వాడంటే మన వెంటరానివాడే
లంచగొండి మనిషికన్న అంటురోగి యింకెవ్వడు?

కళ్ళు లేని కామానికి అంటరానితనంలేదు
కుళ్ళుబోతు సంస్కృతిని ఆపకుంటె బుద్ధిరాదు!

యాగాలకు వ్రతములకు వ్రణములిట్టె మానినా
పాటలకు మాటలకు రోగాలే తగ్గినా
యిన్ని వేల్ ఖర్చుల్తో వైద్యశాలలేలరా?
విశ్రాంతిపొందగ మరుభూమి మేలురా!

వ్యర్థమైన భావాలకు తలవంచుట్యెందుకు!
స్వచ్చమైన పోకడలో విషము కలుపుటెందుకు?
యోచనలేని మానవత్వ మనుగడ నీకెందుకు
అంటురోగమందరికి అంటించుట యెందుకు?

4.11.2012

నగారా సంకలనం నుండి.

26, అక్టోబర్ 2012, శుక్రవారం

Andhra Pradesh Theme Song, Beauty of Andhra

తేనెల తేటల మాటలతో : Tenela Tetala Matalato [HD]

Ee visala prasantha ekantha

పాలగుమ్మి విశ్వనాథం

పాలగుమ్మి విశ్వనాథం (1919-2012)
More articles by పుస్తకం.నెట్ »
Written by: పుస్తకం.నెట్
Tags: Palagummi Viswanatham
palagummi

ప్రముఖ లలిత సంగీత కళాకారులూ, గేయ రచయితా అయిన పాలగుమ్మి విశ్వనాథం గారు అక్టోబర్ 25, గురువారం నాడు కన్నుమూశారు.

“ఆకాశవాణి” ద్వారా ఆయన తెలుగు ప్రజానీకానికి సుదీర్ఘ కాలంపాటు వివిధ సంగీత రూపకాలు అందించారు. ఎందరో గొప్ప కవుల పాటలకి స్వర కల్పన చేశారు, స్వయంగా గానం చేశారు. తెలుగు లోగిళ్ళలోకి లలిత సంగీతాన్ని తెచ్చిన వారిలో ఆద్యుడిగా ఆయన్ని గురించి చెప్పుకుంటారు. బాలమురళీకృష్ణ, ఎస్.పి.బాలు, పి.బి.శ్రీనివాస్, ఎమ్మెస్ రామారావు వంటి ప్రముఖులు ఎందరో ఈయన శిష్యరికం చేసినవారే.

1919లో తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో జన్మించిన ఆయన బాల్యంలోనే సంగీతాసక్తి తో వీణ అభ్యసించారు. తరువాత కొన్నాళ్ళు సినిమాల్లో కూడా పనిచేశాక, 1955లో ఆల్ ఇండియా రేడియో లో చేరి, స్థిరపడ్డారు. కాలక్రమంలో ఎన్నో అవార్డులు అందుకున్నారు. ఎందరో కవుల రచనలని తమ సంగీతం రూపంలో జనాల మనసులో నిలిచిపోయేలా చేశారు. తెలుగు యూనివర్సిటీ వారి లైట్ మ్యూజిక్ విభాగ స్థాపనకూ, సిలబస్ రూపకల్పనకూ కూడా చేయూతనందించారు. అలాగే, వారికోసం లలిత సంగీతం పై పుస్తకాన్ని కూడా వ్రాశారు. కొన్నేళ్ళ క్రితమే ఆయన జీవిత, సంగీతానుభవాలను చెప్పుకున్న ఆత్మకథను సి.పి.బ్రౌన్ అకాడెమీ వారు పుస్తకంగా ప్రచురించారు.

ఆయన తొంభైయవ పుట్టినరోజు సందర్భంగా సిలికానాంధ్ర వారు ప్రచురించిన వ్యాసం ఇక్కడ చదవండి.

ఆయన ఆత్మకథను సంకలనం చేసిన జర్నలిస్టు గుడిపూడి శ్రీహరి గారే ఆయన గురించి హిందూ పత్రికలో గత ఏడాది రాసిన వ్యాసం ఇక్కడ చదవండి. ఈ కథనాన్నే తెనిగిస్తూ బ్లాగర్ నెమలికన్ను మురళిగారు పాలగుమ్మి విశ్వనాథం గారి గురించి చెప్పిన వ్యాసం ఇది.

“లలిత సంగీత స్వరాలకు ఆదిగురువు పాలగుమ్మి” అంటూ ఆయన గురించి చెప్పిన సూర్య పత్రిక వ్యాసం ఇది.

ఆయన రాసి, స్వరపరచగా వేదవతీ ప్రభాకర్ గారు పాడిన “అమ్మ దొంగా..” యూట్యూబు లంకె ఇక్కడ. ఆయనే రాసి, స్వరపరచి పాడిన “మా వూరు ఒక్కసారి పోయి రావాలి” పాటని “సరిగమలు” బ్లాగులో ఇక్కడ వినవచ్చు.

విశ్వనాథం గారు సంగీతం కూర్చిన దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారి నాటకాలు – శర్మిష్ట, వేణుకుంజం లలోని పాటలని ఈమాట పత్రిక ద్వారా ఇక్కడ వినవచ్చు.

16, అక్టోబర్ 2012, మంగళవారం

http://service.vishalon.net/pramukhtypepad.aspx

పచ్చనీ హారాలు ( కపిల కైతలు)

కపిల రాం కుమార్// పచ్చనీ హారాలు ( కపిల కైతలు)

1.పట్టుదల లేక
ఓటమి
తల పట్టుకుంది

2. పెట్టుబడి లేక
ఇంటి కట్టుబడి
ఆగింది.

3. కట్టుబాటు తప్పి
బతుకు బాట
తప్పింది

4. గురి తప్పి
లక్ష్యం
పరువుదీసింది

5. గిట్టుబాటు లేక
సేద్యం
కాలి బూడిదైంది.

6. ఎంపికలో
నిర్లక్ష్యం
ఐదేళ్ళ శాపమైంది

7. గతించిన
బాల్యం
గోడపటమైంది

8. ఐక్యతలేక
ఉద్యమం
అమ్ముడుబోయింది

9.సఖ్యతలేక
జంట
చీలిపోయింది

10. చిగురించే ప్రేమ
ద్వేషానికి
బలైంది

11. నిజం చెప్పని
అహం
కారాగారమైంది

12. కూట సాక్ష్యం
జైలునుండి
విడుదల

13. ఆయువు ఆగి
క్షణంలో
మట్టైంది

కాని.....

14. పచ్చనీ బతుకున
పచ్చడీ మెతకకు
పచ్చలా హారం

అందుకే

15. ఉదయించే
రాగమే
విప్లవ గీతమైంది!

16-10-2012 ఉదయం 4.56

7, అక్టోబర్ 2012, ఆదివారం

Dr K Harish 6th Anniversary 22 09 2012

ఎదురుచూపు

కపిల రాం కుమార్ //ఎదురుచూపు//

మసిబారిన మనుగడలో - ఎన్నాళ్ళీ మౌనాలు?
తలయెత్తుకు తిరిగేలా కలిగిస్తా ధైర్యాలు!

సాంఘిక ధర్మపు జాఢ్యాలు - డబ్బూ జాతీ హోదాలు
సామాన్యుని రక్తం పీల్చే అధునాత్నాతన రోగాలు!
కులము మతము వంకలతో కుళ్ళిపోయెను మానవసంఘం
నాకేమని ఊరుకుంటే ఊరంతా మారణ హోమం!

రక్తాలను తాగే మత్తులో అనురాగం చిత్తై పోయెను
సంస్కారం చంకలు నాకి దహనాలకు ఆజ్యం పోసెను!
బాధితులు ఊరట పొంద, పోరాడగ ముందుకు కదులు
వేదనలే తొలిగేలా వెలిగించు దీపాలు!

నా పాటే సూర్యుని కిరణం వెలుగు బాట నీకు శరణం
చైత్తన్యపుటక్షర వెలుగు నీ అండగ నిలిచెను చూడు!
ఒక వ్యాసుని జననం కోసం నవ శిల్పుల రాకడ కోసం
అను నిత్యం ఈ యత్నం కొనసాగును కడ వరకు!

7-10-2012

(నా కవితా సంపుటి నగారా నుండి - 2004)

5, అక్టోబర్ 2012, శుక్రవారం

చెకుముకి/

కపిల రాం కుమార్// చెకుముకి//

రాయి రాయి రాపిడిలో నిప్పు పుట్టినా
వెదురు పొదల గాలి చేరి పాట పుట్టినా

అవసరాలు తీరుటలో సాధనాలు ముఖ్యం
సాధనాల పుట్టుకయే విజ్ఞానపు గమ్యం!

నీటిలోని చేప - నేల మీద జీవి
చెట్టుపైన కోతి - కోతి నుండి మనిషి
రాతి యుగం లోహయుగం - మానవ పరిణామ క్రమం
పరికరాల సంపాదన - విజ్ఞానపు ప్రగతి పథం!

గాలి ధూళి - ఎండ వాన - ప్రకృతిలో సహజం
జీవరాశి వయసు తెలుప శిలాజాల నైజం!
అనుమానపు భ్రమలు తీర్చు - వివరించును విజ్ఞానం
అనుసరించ లేకపోతే మింగివేయునజ్ఞానం!

మోసగాళ్ళ చేతిలో కీలుబొమ్మ దైవం
వ్యాపారపు సరళిలో ప్రజలనుండి దూరం!
నోట మంట మింగటం నిప్పులపై నడవటం
మహిమలేమి కావులే కృషివుంటే సాధ్యములే!

కాటిలోని కొరివి చూసి కలవరాలు వీడు
బొమికలోని భాస్వరం గాలి చేత మండు!
భూభ్రమణపు క్రీనీడలు సూర్య చంద్ర గ్రహణాలు
మినుకు మినుకు తారలన్ని నింగిలోని తోరణాలు

నేల మీద చెట్లుంటే - నింగి నుండి నీరు
లేకుంటె కాలుష్యం - జీవనమే కన్నీళ్ళు!
సాధనాల వినియోగం సమాజాన కళ్యాణం
గాడి తప్పి పయనిస్తే - జీవకోటి వినాశం!

తేనెపూత కత్తులేమొ కుత్తుకలను తెంపును
నిజమెపుడు చేదు మాత్ర - రోగాలను తుంపును!
చీకటిలో పయనించకు - నిను నీవే నిందించకు
మేలుకొలుపు పాటలతో విజ్ఞుడిగా మసలుకో!

4-10-2012